जेठ १५ को मध्याह्न बर्दियाकी अनु भट्ट बुलबुले घुम्न आइन् । तर उनले गीतमा जति बुलबुले तालबारे सुनेकी थिइन् त्यति पाइनन् । अरुबाट बुलबुलेबारे सुन्दा उनलाई कहिले आएर हेरुँ झैं भएको थियो । जब उनी यसकोे प्रत्यक्ष साक्षात्कार गरिन्, मन खिन्न बनाइन् । तालको अवस्था देखेर उनलाई अचम्म लाग्यो । उनले सोचेकी थिइन् बुलबुले ताल भनेपछि पक्कै पनि पोखराको फेवातालभन्दा कम छैन । तालमा वरिपरिबाट छहराझैं बुलबुल गर्छ होला । उनले गीतमा सुनेको बुलबुलेको वर्णनमा आकाश पातालको भिन्नता पाइन् ।
‘मैले सुनेभन्दा फरक रहेछ बुलबुले ताल,’ पहिलोपटक आएकी अनुले भनिन्, ‘तालमा लेउ लागेको एकदमै फोहोर पाएँ ।’ बुलबुलेलाई सरसफाइ गर्ने, पार्कमा फूल लगाउने तथा भौतिक पूर्वाधार निर्माणमा जोड दिएको भए उत्कृष्ट पर्यटकीय गन्तव्य बन्न सक्ने उनले सुनाइन् ।
बर्दिया राजापुरका दीपक शर्मा पनि पहिलोपटक बुलबुले घुम्न आएका हुन् । उनलाई पनि अनुलाई जस्तै यसको अवस्था हेर्दा दया लाग्यो । उनले यसको जति विकास हुनुपर्ने हो त्यति नभएको बताए । ‘यहाँ अझै मठ मन्दिर, पार्कमा प्रतीक्षालय, शौचालयको व्यवस्था, तालमा डुंगा चलाएको भए अझ धेरै पर्यटक आउँथे होला,’ दीपकले भने । उनलाई बुलबुले तालको स्वरूप राम्रो लागे पनि उजाड अवस्थाले नरमाइलो बनायो ।
पहिलोपटक स–परिवार बुलबुले ताल घुम्न आएका सुर्खेत दशरथपुरका नरबहादुर थापा पनि यसको अवस्था देखेर चिन्तित भए । उनले भने, ‘मैले त सोचेको थिएँ बुलबुले ताल भनेपछि डुंगा पनि होला र स–परिवारलाई डुंगा चढाउन ल्याएको तर यहाँ केही छैन ।’
अनु, दीपक र नरबहादुरले भनेजस्तै बुलबुलेलाई विकास गर्ने प्रयास विगतमा नभएका होइनन् । तर, पर्याप्त बजेट र राजनीतिक खिचातानीले गर्दा यसको विकासले अझै पनि गति लिन सकेको छैन । त्यति मात्रै होइन अनु, दीपक र नरबहादुरजस्ता आगन्तुकको ध्यान केन्द्रित गर्न सकेको छैन । ‘सुर्खेत बुलबुल ताल माया मै सानु हुनाले छुट्यो मायाजाल…’ भन्ने गीतको बोलले मात्रै होइन, आन्तरिक पर्यटनका लागि आकर्षक केन्द्र पछिल्लो समय संरक्षण अभावमा ओझेल पर्दै गएको छ । यहाँ डुंगा सञ्चालनसँगै माछापालनको व्यवस्था भए पर्यटक अझै भित्र्याउन सकिने हेरालु टेकबहादुर तिवारी बताउँछन् । उनले अहिले बर्खाको समय भएकाले जिल्लाका पर्यटक मात्रै आउने र जिल्लाबाहिरका कात्तिक, मंसिरमा आउने गरेको बताए । उनका अनुसार यहाँ साताको २ पटक सफाइ गरिन्छ । विशेषगरी अहिले स्थानीय नुहाउन र कपडा धुन तथा कहिलेकाहीं मृत्यु संस्कारमा गरिने (पीपलपानी हाल्ने) कर्मका लागि आउने तिवारी बताउँछन् ।
स्थानीय वसन्ती गौतम बुलबुलेमा हुनुपर्ने जति विकास नभएको बताउँछिन् । उनी भन्छिन्, ‘मानिसहरु बुलबुले आउनुभन्दा अघि फेवातालको कल्पना गरी आउँछन्, तर त्यस्तो पाउँदैनन् ।’
बुलबुलेमा वरिपरि पर्खाल नहुँदा सर्वसाधारण भएको तारबारबाटै छिरेर आउजाउ गर्ने अर्की हेरालु निर्मला बास्तोला बताउँछिन् । यसको सुधारका लागि बजेट धेरै लाग्ने उपत्यका नगर विकास समितिको दाबी छ । ‘बजेट नहुँदा बुलबुले ओझेलमा पर्दै गएको छ,’ समितिका सहलेखापाल खड्क रानाले भने । रानाका अनुसार बुलबुले उद्यानमा वार्षिक साढे ९ लाख रुपैयाँ आम्दानी हुन्छ । उनले बुलबुले उद्यानमा हुने विकासका लागि बजेट नगर विकास समितिबाट नभएर सहरी विकास विभागबाट सहरी विकास तथा भवन निर्माण डिभिजन कार्यालय सुर्खेतमा आउने गरेको जानकारी दिए । उनका अनुसार राजनीति खिचातानीका कारण यो पछिल्लो समय ओझमा पर्दै गएको हो ।
सहरी विकास तथा भवन निर्माण डिभिजन कार्यालय सुर्खेतका इन्जिनियर झंक थापाले बुलबुलेमा हुने विकासका लागि विभागमा स्टिमेट पठाएको र स्वीकृत हुन बाँकी रहेको जानकारी दिए । उनले बुलबुलेमा कम्पाउन्ड, मूल गेटका साथै अन्य विकासका लागि करिब ५ करोडको स्टिमेट पठाएको बताए । स्टिमेट स्वीकृत भएर आउनेबित्तिकै यो वर्षै टेन्डर लगाएर काम थालिने बताए ।
‘योजना सञ्चालन आगामी वर्ष’
वीरेन्द्रनगर नगरपालिकाका नवनिर्वाचित प्रमुख देवकुमार सुवेदीले सुर्खेतको पर्यटकीय स्थल बुलबुले उद्यान पछिल्लो समयमा ओझेल पर्दै गएकामा दुःख व्यक्त गरेका छन् । उनले बुलबुलेको विकास नगर विकास समितिको कार्ययोजनामा पर्ने र अहिलेसम्म विकास नहुँदा ओझेलमा परेको बताए । उनले वीरेन्द्रनगरको विकासका लागि बुलबुलेबारे अहिले कुनै पनि कार्ययोजना नभएको भन्दै आगामी वर्षबाट विकासका योजना सञ्चालन गर्ने बताए । उनले भने, ‘बुलबुले उद्यानका लागि अहिले नै कुनै कार्ययोजना बनिसकेको छैन, यो नगर विकास समितिको कार्ययोजना हो र प्रमुखका हिसाबले मैले आगामी वर्षमा यसको विकासका लागि पहल थाल्नेछु ।’
उनले बुलबुलेमा पर्यटक आकर्षण गर्न गुरुयोजनाका आधारबाट व्यवस्थित गर्नुपर्ने बताए । उनी भन्छन्, ‘बुलबुलेमा पर्यटक आकर्षण गर्न मुख्य कुरा त त्यहाँको विकासै हो, त्यहाँ व्यवस्थित तरिकाले विकास गर्न गुरुयोजनाकै आवश्यक देखिन्छ ।’
यहाँको पानी वैकल्पिकमै सीमित
कुनै बेला वीरेन्द्रनगरका बासिन्दाका लागि पानीको मुख्य स्रोत मानिएको बुलबुले पछिल्लो समयमा वैकल्पिकका रुपमा प्रयोग गरिएको छ । झुप्रा बृहत् पानीको आएसँगै यहाँको पानीको प्रयोगमा कमी आएको हो । अहिले सबैका घर–घर झुप्रा बृहत्को पानी आउने हुँदा बुलबुलेको पानी निकै कमले प्रयोग गर्छन् ।
विशेषगरी चैत, वैशाखमा झुप्रा बृहत्को पानी एकदमै कम आउने हुँदा त्यसबेला भने बुलबुले अपरिहार्य बन्छ । पिउनेसँगै नुहाउन, कपडा धुन पनि यहींकै पानी प्रयोग गरिन्छ । गर्मी मौसममा यहाँ तुलनात्मक रुपमा भीड देख्न सकिन्छ । कसैकसैले त आजभोलि बुलबुलेको पानी जारमा ल्याएर बिक्री गरेको पाइन्छ।
‘महिना दिनमा बुलबुलेको मुहार फेरिन्छ’
पछिल्लो समय सुर्खेतको पर्यटकीयस्थल बुलबुले उद्यान ओझेल पर्दै गइरहेकाले बाह्य पर्यटकको आगमनमा कमी आएको छ । यसका लागि बुलबुले उद्यान विकासका लागि उपत्यका नगर विकास समितिले बनाएको योजनाबारे अध्यक्ष नारायण कोइरालासँग विमला खड्काले गरेको कुराकानी ।
पछिल्लो समयमा बुलबुले ओझेल पर्दै गइरहनुको कारण के हो ?
बुलबुले उद्यान ओझेल पर्दै गइरहेको महसुस हामीले पनि गरेका छौं । यहाँको पर्यटकीय स्थल बुलबुलेमा पर्याप्त सम्भावना पनि छन् । यहाँ ९ कर्मचारी खटाउँदा पनि केही हुन सकेको छैन । यसको विकासका लागि हामीले योजना भने नयाँ तरिकाले बनाइसकेका छौं ।
बुलबुले विकासका लागि के योजना बनाउनुभएको छ ?
सबैभन्दा पहिले यहाँ अनावश्यक रुपले जाने मोटरगाडी नियन्त्रण गर्छौं । यहाँका सुकेका बोटबिरुवा हटाएर जिल्ला वन कार्यालयको सहकार्यमा नयाँ बिरुवा रोप्ने योजनामा छौं । साथै बुलबुलेलाई सुन्दर बनाउन बगैंचाको निर्माण गर्छौं । पार्कहरुमा विभिन्न किसिमका फूल ल्याएर रोप्दै छौं । यहाँका ९ कर्मचारीको कार्यविभाजन पनि हालै गरेका छौं । अबको एक महिनापछि देखिने गरी परिवर्तन हुनेछ । यो एक महिनाको अवधिमा उत्कृष्ट काम गर्ने कर्मचारीलाई पुरस्कारको व्यवस्थासमेत गरेका छौं । त्यसैगरी बुलबुले उद्यानमा २० वर्ष अघिदेखि बन्द अवस्थामा रहेको पुरानो पानी ट्यांकीको पुनर्निर्माणको सोच अघि बढाएका छौं ।
अस्तव्यस्त अवस्थालाई कसरी व्यवस्थित गराउनु हुन्छ ?
यसका लागि योजना बनिरहेका छन् । अव्यवस्थित सबै कुरा एक महिनाभित्र व्यवस्थित गर्ने तयारीमा छौं । जीर्ण विश्रामस्थल ८/१० दिनमै सुन्दर देख्न सक्नुहुनेछ । शौचालयलाई व्यवस्थित गर्न कर्मचारी खटाइसेका छौं, भने पार्कमा फूल रोप्ने तयारीमा छौं । बुलबुलेमा रहेको तलाउ सफा गरी त्यसमा रंगिन माछा पाल्ने सोच बनाएका छौं । जसले गर्दा पर्यटक आकर्षित गर्न सकियोस् । यहाँ रुद्राक्ष संरक्षणतर्फ पनि जुटेका छौं ।
यहाँको विकासमा राजनीति खिचातानी बाधक भएको त होइन ?
यहाँ राजनीति खिचातानीले विकास नभएको त होइन । किनभने हरेक राजनीति दल बुलबुलेको विकास गर्नुपर्छ है भन्ने कुरामा सचेत छन् । तर, योजनाबद्ध ढंगले काम हुन नसकेको अवस्था भने पक्कै हो ।
अरु नयाँ केही संरचना निर्माणको तयारी छ कि ?
छ नि, किन नहुनु । यहाँको मूल गेट बन्दै छ । पर्खालका लागि स्टिमेट पठाइसकेका छौं । स्वीकृत भएर आयो भने यो पनि निर्माण गर्नेछौं । पर्खाल बनाउन नगर विकास समितिको बजेटले मात्रै पुग्दैन त्यस कारणले यो बन्न नसकेको हो । बुलबुले उद्यान विकासका लागि जति पनि विकासका योजना छन् ती सबै नगर विकास समितिकै स्रोतबाट बनाउने सोचमा छौं । पर्खालका लागि बजेट आउने भएकाले बनाउन ढिलाइ भएको अवस्था हो । अरु संरचनाहरु निर्माणको तयारीमा छौं । महिना दिनभित्रै बुलबुले उद्यानको मुहार परिवर्तन भएको तपाईं हामी सबैले देख्न पाउनेछौं ।
शब्द, तस्बिरः विमला खड्का/सुर्खेत
(टोटल मासिकबाट)
https://www.khabarera.com/total/?p=2943
प्रकाशित मिति: ६ असार २०७४, मंगलवार ११:३८
