कञ्चनपुर, २९ माघ । कञ्चनपुर झलारी पिपलाडी नगरपालिका–७ कालापानीस्थित मध्यवर्ती सामुदायिक वन अहिले आयआर्जनका प्रमुख स्रोतको रुपमा विकसित हुँदै गएको छ ।
सामुदायिक वनमा झन्डै छ वर्ष अघि रोपेका आँप, लिची, कागतीलगायत फलफुुल तथा मुनि हलेदो र अदुवाबाट आम्दानी लिन थालेका छन् ।
वनमा दशहरी, बम्बैलगायत एक हजार विरुवा आँप, तीन सय बोट लिची र पाँच सय बोट कागती तथा त्यसका मुनि हलेदो र अदुवा जाँतका विरुवा रोपेका छन् ।
पाँच वर्षका लागि आँप, कागती र लिचीको उत्पादन उठाउनका लागि स्थानीय व्यवसायीबाट रु एक लाख ६५ हजार रकम पाउने गरी सम्झौता गरिएको सामुदायिक वनका सचिव लोकेन्द्र जोशीले बताए ।
आँप, लिची र कागतीका बोट मुनि हलेदो र अदुवा वनका उपभोक्ताले सामुहिक रुपमा खेती गरेका छन् । तीन बिघा बढी क्षेत्रफलमा लगाइएको हलेदो र अदुवालाई यस वर्ष पाँच विघा क्षेत्रफलमा विस्तार गरी आम्दानी बढाउने सोच वनका उपभोक्ताले अघि सारेका छन् ।
सामूहिक रुपमा रोपेका आधा दर्जन प्रजातिका एक हजार बाँसबाट समेत आम्दानी लिन थालेका छन् । बाँस बिक्री गरेर वार्षिक रुपमा दुई लाखभन्दा बढी आम्दानी हुदै आएको सामुदायिक वनका अध्यक्ष पुष्करबहादुर सिंहले बताए ।
“फलफूलको उत्पादन उठाउन गरेको सम्झौतावाट प्राप्त रकम तथा बाँस र काठ बिक्रीबाट आएको रकमबाट रु नौ लाख खर्चेर कार्यालय भवन निर्माण, रु एक लाख ५० हजारको लागतमा सडकमा ग्राभेल तथा रु एक लाख ९१ हजारमा मन्दिर निर्माण गरेका छौँ”–उनले भने।
यसका अतिरिक्त धर्मजनता माध्यमिक विद्यालयको उच्च शिक्षाका कक्षा सञ्चालन गर्न रु दुई लाख धरौटी रकम र विद्यालयलाई दुई वटा कम्प्युटर खरिद गरी सामुदायिक वनले उपलव्ध गराएको सामुदायिक वनका पूर्व पदाधिकारी लालबहादुर महराले बताए ।
वनमा आबद्ध उपभोक्ताको आर्थिक अवस्थामा सुधार ल्याउन सीपमूलक तालिमसँगै व्यवसाय सुरु गर्न कर्जाका रुपमा रकम उपलव्ध गराउने व्यवस्थासमेत मिलाएको सामुदायिक वन जनाएको छ ।
“वन माथिको निर्भरता कम गर्न पाँच दर्जन बढी उपभोक्तालाई अनुदानमा गोबरग्याँस प्लान्ट तथा सुधारिएको चुलो निर्माणका लागि प्रतिवर्ष अनुदान रकमसमेत उपलब्ध गराउँदै आएको छ”–सामुदायिक वनका अध्यक्ष सिंहले भने । यस कार्यबाट वन संरक्षणमा ठूलो सहयोग पुगेको उनले बताए ।
यस वर्ष ढलापडा काठ सङ्कलन गरी सहुलियत दरमा बिक्री गरेर सामुदायिक वनले रु ११ लाख आम्दानीसमेत गरेको छ ।
विसं २०५४ सालमा स्थापना भएको सामुदायिक वनमा एक हजार १०० उपभोक्ता आश्रित रहेका छन् । समथर भू–भागदेखि चुरेको फेदीसम्मको ४४१ दशमलव ७१ हेक्टरमा सो सामुदायिक वन फैलिएको छ । रासस
प्रकाशित मिति: २९ माघ २०७३, शनिबार १५:४९
