बर्दिवास, २९ कात्तिक । महोत्तरीसहितका मिथिला क्षेत्रमा दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीबीच प्रेम र समर्पणको प्रतीक मानिने सामाचकेवा पर्व आज समापन गरिएको छ ।
कात्तिक शुक्ल पञ्चमी (छठ पर्वको खरना)का दिन सुरु गरिएको यो पर्व परम्पराअनुसार आज कात्तिक पूर्णिमाका दिन समापन गरिएको हो ।
पर्वमा मिथिलानीले प्रयोग गर्ने सतभैया (सप्तर्षि), हात्ती, बृन्दावन, चुगला, सामा र चकेवाका माटाका आकृति दाजुभाइका हातबाट फुटाउन लगाई जोतिएको खेत र निर्जन वनमा गाडेर पर्व समापन गरिएको छ । यस अवसरमा दाजुभाइले गच्छेअनुसार दिदीबहिनीलाई बस्त्र र नगद दक्षिणा दिने गरेका छन् ।
सामाचकेवा पर्वका ११ दिन मिथिला क्षेत्रमा मिथिलानीहरु (मिथिलाका नारी)ले आफ्ना दाजुभाइको सौर्य बखान गर्दै गीत गाएर मनाइने यो पर्व दाजुभाइ दिदीबहिनीबीच प्रेम र समर्पणको प्रतीक मानिन्छ ।
बोलीचालीको भाषामा ‘सामा खेल’ भनिने गरिएको यो ११ दिने पर्व दिदीबहिनी र दाजुभाइका लागि प्रतीक्षा, खुसी र आपसी सद्भाव व्यक्त गर्ने उपयुक्त अवसर मानिन्छ ।
पर्वका ११ दिनको मध्यरातसम्मको चकमन्न समयमा नगर गाउँ बस्तीको चौबाटोमा समूहमा जम्मा भएर आफ्ना दाजुभाइको सौर्य बखान गर्दै दुष्ट चरित्रलाई सत्तोसराप गरेर आपूmहरुबीच पवित्र र आत्मीय स्नेह रहेको दर्साउनु पर्वको मुख्य पक्ष रहेको मिथिलानी बताउँछन् ।
गीतमार्फत आपूmहरुप्रति दिदीबहिनीले दर्साएका प्रेम र समर्पण भावले सधैँ उनीहरुप्रति स्नेह र समर्पण भाव दिने गरेको मैथिल युवाको भनाइ छ ।
मिथिला लोकसंस्कृतिको अभिन्न अङ्ग नै बनिसकेको सामाचकेवा पर्वले ‘छोरी’ नचाहिने इच्छा पालेकालाई पनि ‘छोरी’को रहर जगाउने गरेको पाइएको छ ।
दाजुभाइ दिदीबहिनीप्रति यस्तो प्रेम दर्शाउने यो पर्व करिब साढे पाँच हजार वर्ष पहिले द्वापर युगबाट सुरु भएको मिथिला संस्कृतिका जानकार बताउँछन् । द्वापर युगमा श्रीकृष्णकी छोरी सामाले चक्रधर (चकेवा)सँग प्रेम सम्बन्ध राखेको कुरा एउटा कुरौटे (चुगला)ले कृष्णलाई भन्दा छोरी स्वच्छन्द प्रवृत्तिकी भई भन्ने रिसमा दुवै (सामा र चकेवा) लाई चरा हुने श्राप दिएको पौराणिक कथा प्रसङ्ग यो पर्वको परिवेश रहेको छ ।
कृष्णका श्रापले चरा भएर विचरण गरेकी बहिनी सामा र उनका प्रेमी चकेवाको मुक्तिका लागि कृष्ण पुत्र साम्बले शिवजीको तपस्या गरेर पिता रिझाउन सक्ने बरदान पाई कृष्णसँग गरेको याचनाबाट उनीहरु श्रापमुक्त भई विवाह गर्न पाएका पौराणिक वर्णन रहेको पाइन्छ । दाजु साम्बको त्यही गुनलाई सम्झँदै सामाले गाएका गीतको यादमा दाजुभाइप्रति कृतज्ञता जनाउन सामाचकेवा पर्वको परम्परा बसेको मिथिला क्षेत्रकै प्रसिद्घ साहित्यकार डा राजेन्द्रप्रसाद विमलले बताए । रासस
