काठमाडौ ७ असोज-२०७३ असार महीनामा साढे १० प्रतिशतको हाराहारी पुगेको उपभोक्ता मूल्य वृद्धिदर विस्तारै घट्न थालेको छ । नेपाल राष्ट्र बैङ्कले बिहीवार प्रकाशित गरेको चालू आर्थिक वर्ष (आव) २०७३/७४ को पहिलो मासिक प्रतिवेदनले यस्तो देखाएको हो । प्रतिवेदनअनुसार वार्षिक बिन्दुगत उपभोक्तामूल्य २०७३ साउन महीनामा औसत ८ दशमलव ६ प्रतिशतले बढेको छ ।
गतवर्षको भूकम्प र त्यसपछिको नाकाबन्दीले खलबलिएको आपूर्तिप्रणाली विस्तारै सहज बन्दै गएकाले समग्र मूल्य वृद्धिदर कम भएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ । त्यसैगरी, पछिल्लो समय सरकारले बजार अनुगमनमा देखाएको सक्रियताले पनि मूल्य वृद्धिदर घटाउन सहयोग गरेको उनीहरूको भनाइ छ । यद्यपि, २०७३ साउनको मूल्य वृद्धिदर गत आवको सोही महीनाको तुलनामा भने बढी हो । आव २०७२/७३ साउनमा यस्तो मूल्य वृद्धिदर ६ दशमलव ९ प्रतिशत रहेको थियो ।
समीक्षा अवधिमा खाद्यसमूहको मूल्य वृद्धिदर ९ दशमलव ३ प्रतिशत छ भने गैरखाद्य समूहको त्यस्तो वृद्धि ८ दशमलव १ प्रतिशत छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा ती समूहको मूल्य वृद्धिदर क्रमशः ७ दशमलव ३ प्रतिशत र ६ दशमलव ६ प्रतिशत रहेको थियो । समीक्षा अवधिमा खाद्य तथा पेयपदार्थ उपसमूहको मूल्य गतवर्षको तुलनामा उच्च दरमा बढेकाले समग्र उपभोक्ता मूल्य वृद्धिदरमा चाप परेको राष्ट्र बैङ्कले बताएको छ । समीक्षा अवधिमा चिनी तथा चिनीजन्य पदार्थको मूल्य सबैभन्दा धेरै १९ दशमलव ५ प्रतिशतले बढेको छ भने दलहन तथा गेडागुडीको मूल्य १८ दशमलव ७ प्रतिशत र तरकारीको तथा फलफूलको मूल्य साढे १७ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ ।
गैरखाद्य तथा सेवासमूहमा लत्ताकपडा तथा जुत्ताको मूल्य सबैभन्दा धेरै ११ दशमलव २ प्रतिशत बढेको छ भने घरायसी सामान तथा सेवाको मूल्य ९ दशमलव ७ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । क्षेत्रगत आधारमा साउनमा पहाडको मूल्य वृद्धिदर सबैभन्दा उच्च १० दशमलव ९ प्रतिशत रहेको छ ।
अघिल्ला वर्षहरूमा उच्च रहँदै आएको काठमाडौं उपत्यको मूल्य वृद्धिदर यसपालि भने सबैभन्दा कम ७ प्रतिशत रहेको छ । तराई र हिमालको मूल्य वृद्धिदर क्रमशः साढे ८ प्रतिशत र ७ दशमलव १ प्रतिशत रहेको छ । अघिल्लो वर्ष काठमाडौं उपत्यकाको मूल्य वृद्धिदर सबैभन्दा बढी ८ दशमलव ४ प्रतिशत थियो भने पहाड, तराई र हिमालको क्रमशः ७ दशमलव ३, ५ दशमलव ८ र ६ दशमलव ७ प्रतिशत थियो ।
यसपटक काठमाडौं उपत्यकाको मूल्य वृद्धिदर सबैभन्दा कम रहनुमा बजार अनुगमनमा सरकारको सक्रियता सहयोगी रहेको बताइएको छ । यसले राजधनीको बजार अझै पनि परिपक्क नभएको र व्यापारीहरूले विभिन्न बहानामा कृत्रिम अभाव सृजना गर्ने र उपभोक्ताको ढाडै सेक्नेगरी वस्तु तथा सेवाको मूल्य वृद्धि गर्छन् भन्ने आम बुझाइलाई बल पु¥याएको उपभोक्तावादीहरूको भनाइ छ । २०७३ साउनमा नेपाल र भारतको उपभोक्ता मूल्य वृद्धिदर अन्तर साढे ३ प्रतिशत रहेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा त्यस्तो अन्तर ३ दशमलव २ प्रतिशत रहेको थियो ।आर्थिक अभियान दैनिकमा खबर छ ।
थोक मूल्य
समीक्षा अवधिमा वार्षिक बिन्दुगत थोक मुद्रास्फीति दर ५ दशमलव ९ प्रतिशत रहेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो मुद्रास्फीति ५ दशमलव ४ प्रतिशत रहेको थियो । समीक्षा अवधिमा थोक मूल्यअन्तर्गत कृषिजन्य वस्तुहरूको मूल्य ९ दशमलव ६ प्रतिशत र स्वदेशमा उत्पादित वस्तुको मूल्य ६ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ भने आयातित वस्तुहरूको मूल्य २ दशमलव ८ प्रतिशतले घटेको छ ।
अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा कृषिजन्य वस्तुको मूल्य ९ दशमलव ४ प्रतिशत र स्वदेशमा उत्पादित वस्तुको मूल्य ५ प्रतिशतले वृद्धि भएको थियो भने आयातित वस्तुहरूको मूल्य २ दशमलव ९ प्रतिशतले घटेको थियो ।
तलब तथा ज्याला
समीक्षा अवधिमा राष्ट्रिय तलब तथा ज्यालादर सूचकाङ्क १४ दशमलव ९ प्रतिशतले बढेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा उक्त सूचकाङ्क ६ दशमलव १ प्रतिशतले वृद्धि भएको थियो । यस वर्ष सरकारी तथा सार्वजनिक संस्थानका कर्मचारीको तलबमा २५ प्रतिशतको हाराहारीले वृद्धि भएकाले समग्र सूचकमा त्यसको प्रभाव परेको हो ।
प्रकाशित मिति: ७ आश्विन २०७३, शुक्रबार ०६:४८
