हेटौडा १९ साउन– सर्वसाधारणलाई दूध बिक्री गर्दै आएको हेटौंडा दूग्ध वितरण आयोजनालाई सहकारी संस्था र कृषक आफैंले सङ्गठित रुपमा दूग्धजन्य पदार्थ बिक्री गर्न थालेपछि सरकारी आयोजनालाई चुनौती थपिएको छ । कुनै समयमा एकछत्र दूधको व्यापार गरेको हेटौंडा दूग्ध वितरण आयोजनाको बिक्री निकै घटेपछि बजारको समस्या भोग्न थालेको हो । अहिले निजी क्षेत्रबाट दूध वितरण हुन थालेपछि सरकारी स्वामित्वको आयोजनाको बजार सङ्कटमा पर्दै गएको हो ।
पछिल्लो वर्ष पशुपालनमा कृषक आकर्षित भएपनि आयोजनाले खरीद गर्ने दूधको परिमाण वृद्धि हुन सकेको छैन । कृषकले उत्पादन गरेको दूध कृषक आफैं र सहकारी संस्थाले बिक्री गर्न थालेपछि सरकारी डेरीको बजार खुम्चिएको छ । मिल्क होलिडे र पशुआहारमा भएको बृद्धिका कारण सरकारी स्वामित्वको डेरीलाई दूध बिक्री गरेर नाफा नभएको भन्दै किसान आफैंले बिक्री गर्न थालेको दूग्ध उत्पादक सहकारी सङ्घका केन्द्रीय अध्यक्ष नारायण देवकोटाले बताए । पछिल्लो समय मकवानपुरमा व्यावसायिक रुपमा गाईपालन गरी सिधै बजारमा दूध पु¥याउने निजी डेरी पनि प्रशस्तै बढेका छन् ।
ग्रामीण क्षेत्रका विपन्न किसानले उत्पादन गर्ने दूधको उत्पादन लागत भन्दा कम बिक्री मूल्य कायम हुने गरेका कारण समस्या परिरहेको चेतनशील दूग्ध उत्पादक सहकारी सङ्घ हटिका अध्यक्ष कृष्णप्रसाद सापकोटाले गुनासो गरे । किसानले उत्पादन गरेको दूध नियमित बिक्रीको समस्या एकातिर छ भने सरकारले निर्धारण गरेको दूधको मूल्यले किसानको उत्पादन लागतसँग कहिल्यै पनि तालमेल नभएको सापकोटाले बताए । ४७ ओटा प्रारम्भिक सहकारी संस्थाहरु सदस्य रहेको जिल्ला सङ्घले चिलिङ सेण्टर सञ्चालन गरी उपभोक्तालाई आफ्नै काउण्टरबाट सिधै दूध बिक्री गर्दै आएको छ ।
सहकारी संस्था र निजी क्षेत्रबाट दूधको वितरण शुरु भएपछि आयोजनालाई चुनौती थपिएको हेटौंडा दूग्ध वितरण आयोजनाका एक अधिकृतले बताए । टोलैपिच्छे दूध बिक्री केन्द्र सञ्चालनमा आउन थालेपछि आयोजनाको वितरण घटेको उनको भनाइ छ । केही वर्षअघिसम्म दैनिक १८ हजार लिटर दूध उपभोक्तालाई बिक्री गर्ने आयोजनाले अहिले ७÷८ हजार लिटरमात्र दूध बिक्री हुने गरेको छ ।
निजी स्तरबाट दूध बिक्री गर्ने केन्द्र, सहकारी तथा निजी डेरीले कृषकलाई सरकारी आयोजनाले भन्दा धेरै मूल्य दिने गरेका छन् । निजी डेरीले उपभोक्तालाई घरघमै दूध पु¥याउने गरेका छन् । उपभोक्ताले सुविधा पाएका कारण पनि सरकारी आयोजनाको दूध बिक्रीमा कमी आएको हो । आयोजनामा दूध बिक्री गर्ने कृषक घट्दै गएपछि नयाँ योजना ल्याउने तयारी गरिएको र वर्षैभरि आयोजनालाई दूध बिक्री गर्ने कृषकलाई अहिलेको भन्दा लिटरमा एक रुपैयाँ थप दिने योजना रहेको बताइएको छ ।
हेटौंडाले मकवानपुरसहित तराईका बारा, पर्सा, रौतहट र सर्लाही जिल्लाका कृषकसँग दूध सङ्कलन गर्ने गरेको छ । सुख्खा समयमा दूध उत्पादन कमी भएकाले माग पूरा गर्न भारतको पटना डेरीसँग खरीद गर्ने कुरा भएपनि सम्भव नभएको बताइएको छ । भारतमै दूधको अभाव भएकाले यसवर्ष पटनाले दूध दिन सकेको छैन । आयोजनाले स्थानीय बजारको आवश्यकता पूरा गर्न बेलाबेलामा विराटनगर र बुटबलबाट दूध खरीद गर्ने गरेको छ ।
सरकारी स्वामित्वको आयोजनाले ५ जिल्लाका एकसय ५० सहकारीमार्फत दूध सङ्कलन गर्ने गरेको छ । आयोजनाको ९ ओटा दूध चिस्यान केन्द्र रहेको छ । नेपालमा कृषकलाई अनुदान नभएका कारण मारमा परिरहेको किसानले बताएका छन् । भारतमा दूध उत्पादन गर्ने किसानलाई सरकारले अनुदान दिएकाले कृषकले दूध बिक्रीबाट धेरै मुनाफा गरेका छन् । नेपालका किसानलाई सहयोग गर्न गाईको बीमा, पशुपालक किसानलाई तालिम, गोठ सुधार कार्यक्रम, उत्पादित वस्तु बजारीकरणमा सङ्घले प्रभावकारी काम गरिरहेको अध्यक्ष देबकोटाले बताए ।आर्थिक अभियान दैनिकमा खबर छ ।
प्रकाशित मिति: १९ श्रावण २०७३, बुधबार ०६:५७
