काठमाडौ १ असार । दोस्रो चरणको स्थानीय तह निर्वाचन तोकिएकै मितिमा गर्ने–नगर्नेमा सरकार द्विविधामा छ । निर्वाचनकै विषयमा छलफल गर्न सत्तारुढ, प्रमुख प्रतिपक्षी र राष्ट्रिय जनता पार्टी(राजपा)को बुधबार बसेको बैठक पनि विनानिष्कर्ष सकिएको छ ।
बैठकमा एमालेले कुनै पनि हालतमा चुनाव सार्न नसकिने र राजपा चुनाव सार्नैपर्ने अडानमा रहेपछि बैठक अनिर्णीत बनेको हो । दुई पक्षको अडानमा सरकार चेपुवामा परेको छ । राजपाले संविधान संशोधन नभईकन निर्वाचनमा भाग नलिने अडान राखेको छ ।
बैठकमा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्डले निर्वाचनको कार्यतालिका सार्न प्रस्ताव राखेपछि प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा थप चेपुवामा परेका छन् । प्रचण्डले ‘निर्वाचन १४ असारमै गर्नुपर्ने तर राजपालाई सजिलोका लागि कार्यतालिकामा सामान्य हेरफेरका विषयमा सोच्न सकिने’ बताएका थिए । उनको आसय उम्मेदवारी दर्ताको समय एक-दुई दिन सार्न सकिने थियो ।
सरकारले आयोगसँग परामर्श गर्ने
प्रधानमन्त्री देउवाले निर्वाचनको निर्धारित मिति र आयोगले बनाएको कार्यतालिकाका विषयमा बिहिबार बिहान निर्वाचन आयोगका पदाधिकारीसँग छलफल गर्ने भएका छन् ।
‘आयोगसँग सरकारका तर्फबाट बिहान ९ वजे प्रधानमन्त्रीले छलफल गर्ने कार्यक्रम तय भएको छ । आयोगले अहिलेसम्म गरिरहेको निर्वाचन तयारी र अब के गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा आयोग पदाधिकारीसँग छलफल हुन्छ,’ काग्रेस महामन्त्री डा शशांक कोइरालाले भने । उनका अनुसार, कार्यतालिकामा हेरफेर गरेर राजपालाई सहभागी गराएर तोकिएकै मितिमा निर्वाचन गराउन सक्ने-नसक्ने विषयमा सरकारले आयोगका पदाधिकारीसँग छलफल गर्नेछ ।
निर्वाचन आयोगले पनि दलहरुले आग्रह गरेमा उम्मेदवारी मनोनयन दर्ताको समयमा बढीमा दुई दिन सार्न सक्ने संकेत गरेको छ । त्यसो हुँदा उम्मेदवारको प्रचार प्रसारको समय भने घट्ने आयोगका सचिव गोपीनाथ मैनालीले बताए ।
५ असारमा उम्मेदवारको अन्तिम नामावली प्रकाशन गर्दै चुनाव चिन्ह दिने निर्वाचन आयोगको अहिलेको कार्यतालिकामा छ । २ असारमा उम्मेदवारले उम्मेदवारी दर्ता गर्नुपर्ने निर्वाचन आयोगको कार्यतालिका छ ।
प्रधानमन्त्रीसँगको भेट अगाडी आयोगले पनि पदाधिकारीको बैठक बोलाएको छ । बिहान ८ वजे आन्तरिक छलफल पछि मात्र प्रधानमन्त्री लगायतका दलका प्रतिनिधीसँग भेटने योजना आयोगका पदाधिकारीले बनाएका छन् ।
आयोगसँगको छलफल पछि फेरि बैठक
बिहिबार बिहान निर्वाचन आयोगका पदाधिकारीसँगको छलफलपछि प्रमुख दलहरुको संयुक्त बठक बस्दैछ । ‘राजपाले प्राविधिक मात्र होइन, आफुहरुका राजनीतिक मुद्दा पनि सम्वोधन हुनु पर्यो भन्ने माग गरिरहेको छ,’ माओवादी केन्द्रका नेता नारायणकाजी श्रेष्ठले भने, ‘अहिले संविधान संसोधन गर्न सकिदैन, १४ असारमै निर्वाचन गर्ने गरि सामान्य कार्यतालिकामा हेरफेर भने गर्न सकिन्छ । निर्वाचन आयोगसँग छलफल पछि पूनः बैठक बसेर एउटा समझदारी खोज्ने प्रयास हुन्छ ।’
राजपा कार्यतालिका संसोधन गर्दा पनि निर्वाचनमा नआए थप लचिलो हुनसक्ने संम्भावना नरहेको भन्दै सत्तापक्ष निर्धारित मितिमै निर्वाचन गराउने योजना रहेको कांग्रेस महामन्त्री कोइरालाले बताए । ‘अब राजपा निर्वाचननमा आउनै नचाहे पनि १४ असारमै निर्वाचन गराउनु पर्छ,’ उनले भने ।
००००
कार्यतालिका हेरफेर गर्दा निर्वाचन प्रभावित
– गोपीनाथ मैनाली, सचिव निर्वाचन आयोग
निर्वाचनको सम्पूर्ण तयारी पुरा भएको अवस्थामा निर्वाचन कार्यतालिका फेरवदल गर्दा निर्वाचन आयोगको काममा असर पर्छ । मनोनयनको समय केही दिन पछाडी सार्ने हो भने पनि उम्मेदवारको प्रचार प्रसारको समय घट्छ । अहिलेको कार्यतालिका अनुसार, ५ गते उम्मेदवारलाई निर्वाचन चिन्ह दिनु पर्ने हुन्छ ।
यस्तो छ अप्ठ्यारो
१. संविधान संशोधन नगरी निर्वाचनमा नजाने राजपाको अडान, संविधान संशोधन गर्न नदिने एमालेको दृढता
२. प्रदेश नं. २ र ५ को मात्रै निर्वाचन सार्न सरकार सकारात्मक, तर सारिएको निर्वाचनमा आउन पनि राजपाले मानेन
३. उम्मेदवारी दर्ताका लागि तोकिएको २ असारको मिति सार्ने प्रस्तावमा छलफल, तर सारिएको मितिमा पनि राजपा नआउने
चुनावी कानुनमा होइन, संविधानमै राजपाको अडान
सत्तापक्ष, प्रमुख प्रतिपक्ष र राजपाबीच बुधबार भएको छलफल विनानिष्कर्ष टुंगिएपछि बिहीबार बिहान निर्वाचन आयोगका पदाधिकारीसँगको छलफलपछि प्रमुख दलहरूको संयुक्त बैठक फेरि बस्दै छ । तर, राजपाले चुनावमा आफूलाई सजिलो हुने प्राविधिक सहुलियत मात्र खोजेको छैन, संविधान संशोधनमै अडान राखेको छ । त्यसैले निर्वाचन आयोगसँगको छलफलबाट समाधान निस्कने सम्भावना कम छ ।
‘राजपाले प्राविधिक मात्र होइन, आफूहरूका राजनीतिक मुद्दा पनि सम्बोधन हुनुपर्यो भन्ने माग गरिरहेको छ,’ माओवादी केन्द्रका नेता नारायणकाजी श्रेष्ठले भने, ‘तर, अहिले संविधान संशोधन गर्न सकिँदैन, १४ असारमै निर्वाचन गर्ने गरी सामान्य कार्यतालिकामा हेरफेर भने गर्न सकिन्छ । निर्वाचन आयोगसँगको छलफलपछि पुनः बैठक बसेर एउटा समझदारी खोज्ने प्रयास हुनेछ ।’
कार्यतालिकामा संशोधन गर्दा पनि राजपा निर्वाचनमा नआए १४ असारमै निर्वाचन गराउने योजना रहेको कांग्रेस महामन्त्री डा. शशांक कोइरालाले बताए । ‘कार्यतालिका तलमाथि गर्न सकिन्छ, तर पनि राजपा निर्वाचनमा आउनै नचाहे १४ असारमै निर्वाचन गराउनुपर्छ,’ उनले भने ।
बैठकमा कसले के भने ?
शेरबहादुर देउवा, प्रधानमन्त्री
हामीले माग सम्बोधनका लागि कोसिस गरिरहेका छौँ । निर्वाचनपछि संविधान संशोधन गर्ने प्रतिबद्धता हामीले बारम्बार जनाइरहेकै छौँ । अहिले चुनावमा भाग लिनुहोस्, छलफल पछि गर्दै गरौँला । तपार्इंहरूको मागमा सरकार गम्भीर छ । मैले पटक–पटक प्रतिबद्धता जनाइरहेकै छु ।
प्रचण्ड, अध्यक्ष, माओवादी केन्द्र
१४ असारमा निर्वाचनको मिति तोकिएको छ । हामीले संविधान संशोधनमा कोसिस गरेकै हौँ । एकपटक निर्णयार्थ पेस गर्ने तयारी गरेकै वेला राप्रपाका केही सांसद संसद्मा अनुपस्थित भएपछि पास गराउने अवस्था रहेन । त्यसैवेला हामीले तपाईंहरू (राजपा)सँग यो के गर्ने भनेर सोधेकै थियौँ । दुईतिहाइ बहुमत पुर्याएर पास नगर्ने हो भने अघि नबढाउनुहोस् भनेर तपाईंहरूले नै भनेपछि अगाडि बढाइएन ।
अब घोषित मितिको निर्वाचन नसारौँ । बरु निर्वाचन आयोगसँग परामर्श गरेर भए पनि मनोनयन दर्ताको समय सार्न सकिन्छ भने त्यसबारेमा सोचौँ । एमालेले पनि संशोधनमा सघाओस् । राजपा पनि चुनावमा भाग लिएर जानुहोस् ।
केपी ओली, अध्यक्ष, एमाले
चारवटै प्रदेशमा १४ असारमै चुनाव हुनुपर्छ भन्ने हो । त्यसमा दायाँबायाँ गर्नुहुँदैन । स्थानीय तहको संख्याका सन्दर्भमा सर्वाेच्चले संख्या बढाउन मिल्दैन भनेर आदेश दिइसकेको छ । तपाईंहरू दुवैको छलफलका आधारमै सत्तापक्षले पटक–पटक मिति सार्दा पनि सबै माग किन सम्बोधन भएन ? हामीलाई जानकारी हुने कुरा भएन ।
महेन्द्र राय यादव, नेता, राजपा
सरकारले निर्वाचनको वातावरण बनाओस्, हामी पनि निर्वाचनमा आउँछौँ । हामीले उठाएका मुद्दा सम्बोधन गर्ने गरी सरकारले कुनै नयाँ कुरा ल्याएन । अब सरकारले के गर्छ त्यसैमा भर पर्छ । वातावरण बन्यो भने हामी निर्वाचनमा जान तयार छौँ ।
प्रदेश नं. २ का कांग्रेस सांसद र केन्द्रीय सदस्यले देउवालाई भने ‘आन्दोलनबीच निर्वाचन नगर्नुस्, समस्या समाधानको पहल गर्नुस्’
प्रदेश नम्बर २ बाट प्रतिनिधित्व गर्ने कांग्रेसका सांसद र केन्द्रीय सदस्यले आन्दोलनबीच निर्वाचन नगर्न नेतृत्वलाई सुझाब दिएका छन् । पार्टी सभापति तथा प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवालाई केन्द्रीय कार्यालय सानेपामा भेटेर उनीहरूले २ नम्बर प्रदेशमा यथास्थितिमा निर्वाचन गराउन कठिन भएको जानकारी गराएका हुन् । तराई मधेसका जिल्लामा राष्ट्रिय जनता पार्टीको आन्दोलनका कारण स्थिति असहज भएको भन्दै सकेसम्म राजपालाई मनाएर मात्रै निर्वाचन गराउन आफूहरूले नेतृत्वसँग आग्रह गरेको केन्द्रीय सदस्य आनन्द ढुंगानाले बताए ।
‘राजपा लाठी, मुंग्रो लिएर निर्वाचनको विरुद्धमा उत्रिरहेको छ,’ ढुंगानाले भने, ‘हामी उसको विरुद्ध प्रहरी प्रशासन लिएर मनोनयनमा जाने र मधेसका जनता एकआपसमा लडाएर निर्वाचन गराउन सक्ने अवस्था हुनै सक्दैन ।’ जवाफमा देउवाले राजपाको पछिल्लो गतिविधि र त्यसको समाधानका विषयमा आफू गम्भीर रहेको बताएका थिए । ‘राजपाको आन्दोलनबीच प्रदेश नम्बर २ मा निर्वाचन सम्पन्न गर्न कठिन हुने मैले राम्रोसँग बुझेको छु,’ देउवाको भनाइ उद्धृत गर्दै ढुंगानाले भने, ‘समस्या समाधानको पहल भइरहेको छ, समाधान हुन्छ ढुक्क हुनुस् ।’
प्रकाशित मिति: १ असार २०७४, बिहीबार ०७:०५
