काठमाडाै १८ माघ । सरकारी निकायसमेत सहभागी भएको एउटा सर्वेक्षणले सरकारद्वारा नि:शुल्क वितरित सबै १८ वटा औषधि पाइने स्वास्थ्य संस्था एक प्रतिशत मात्र रहेको देखाएको छ । स्वास्थ्य मन्त्रालयले सोमबार सार्वजनिक गरेको ‘स्वास्थ्य सुविधा सर्वेक्षण २०१५’ ले सर्वेक्षणले ज्वरो नाप्ने थर्ममिटर, रक्तचाप तथा तौल उपकरण लगायतका सामग्री र जनशक्तिको समेत व्यापक अभाव रहेको देखाएको छ । 
९ सय ८२ वटा स्वास्थ्य संस्थामा गरिएको सर्वेक्षणमा १० वटा अर्थात् एक प्रतिशत मात्र स्वास्थ्य संस्थामा नि:शुल्क वितरित १८ वटै औषधि पाइएको थियो । स्वास्थ्य सेवा विभागका मुक्तिनाथ खनालका अनुसार महाभूकम्पभन्दा पहिले नै झापा, मोरङ र सुनसरीमा पहिलो चरणको यो सर्वेक्षण गरिएको थियो । भूकम्पपछि समेत सर्वेक्षण जारी रह्यो ।
स्वास्थ्य केन्द्रमा जन्मदेखि २४ महिनासम्मका शिशुको तौल प्रत्येक महिना लिने गरिए पनि सर्वेक्षणले चार सय ३३ स्वास्थ्य संस्थामा उक्त मेसिन नै नरहेको देखाएको थियो । सर्वेक्षणअनुसार करिब चार सय ७१ स्वास्थ्य संस्थामा बिजुली बत्ती, टुकी अथवा कुनै पनि प्रकारको प्रकाशको स्रोत थिएन ।
करिब ६८ स्वास्थ्य संस्थामा ज्वरो नाप्ने थर्ममिटर, ५८ वटामा रक्तचाप नाप्ने मेसिन र २० वटा स्वास्थ्य संस्थामा स्थेटेस्कोप थिएन । २८ स्वास्थ्य संस्थामा सिटामोल, जुकाको औषधि एल्वेन्डाजोल थिएन । यस्तै आधा जति स्वास्थ्य संस्थामा एन्टिबायोटिक औषधि देखिएन । यस्तै ९४ स्वास्थ्य संस्थामा घाउ, चोटपटक लगायतमा उपयोग गरिने आयोडिनको घोल थिएन ।
४४ प्रतिशत स्वास्थ्य संस्थामा हात धुन साबुन–पानी नरहेको सर्वेक्षणले देखाएको जनाउँदै विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) नेपालका प्रतिनिधि डा.जोश भेन्डेलरले भने, ‘स्वास्थ्यमा सकारात्मक परिवर्तनका लागि हामीले धेरै काम गर्नु छ ।’ यो तथ्यांकअनुसार चार सय २४ स्वास्थ्य संस्थामा हात धुन सावुन पानी वा अल्कोहल आधारित सेनिटाइजर उपलब्ध नभएको देखिन्छ ।
थाहा नभएको ज्वरो लिएर स्वास्थ्य निकाय आउने एक सय मध्ये ३–४ जनाको मात्र ज्वरो नापिने गरिएको उल्लेख गर्दै डा.भेन्डेलरले भाइरसद्वारा हुने मिजल्समा शत प्रतिशत बालबालिकालाई एन्टिबायोटिक सेवन गराइने देखिएको समेत बताए ।
स्वास्थ्य सुविधा सर्वेक्षणलाई दुई वर्षअघि एक्कासि खिचेको तस्बिरको संज्ञा दिँदै स्वास्थ्य सेवा विभागका महानिर्देशक डा.राजेन्द्र पन्तले यी तथ्यांकबाटै मुलुकको स्वास्थ्य सेवाबारे धारणा नबनाउन आग्रह गरे । स्वास्थ्य मन्त्रालयका डा. दीपेन्द्ररमण सिंहले पनि सर्वेक्षण भूकम्पसँग जुधिरहेको बेलाको तस्बिरका रूपमा रहेको भन्दै अहिले स्थितिमा परिवर्तन भइसकेको दाबी गरे ।
प्रकाशित मिति: १८ माघ २०७३, मंगलवार ०७:१९
