काठमाडौं । चिसोले देशैभरको जनजीवन प्रभावित भइरहेको समाचार दिनहुँ सार्वजनिक भइरहेको छ । चिसोबाट बालबालिका, वृद्ध, घरबारविहीन, सडकमा बस्ने व्यक्ति तथा टहरोमा बसिरहेका भूकम्पपीडितको जनजीवन कष्टकर बनिरहेको अवस्था छ ।
सिम्बोलिक फोटो : गुगल
अहिले जाडोको नाममा अर्थात मीनपचासका नाममै किन नहोस् विभिन्न क्षेत्रका शिक्षलयहरू पनि बन्द अवस्थामा छन् । राजधानीका केही स्कुल कलेजहरू भने सुचारु छन् । सुचारु हुनेमा सरकारीभन्दा पनि निजी शैक्षिक संस्था बढ्ता छन् । केही निजी कलेजहरूले पाठ्यक्रम पूरा गर्नकै लागि जाडोमा पनि कक्षा सञ्चालन गरेको जनाएका छन् । जाडोमा बालबालिकासँगै वृद्धवृद्धालाई मात्रै सकस हुँदो रहेछ । त्यो पनि नभएर हो ।
सम्पन्न भएको भए त चिसोको वैकल्पिक व्यवस्था गर्न सकिन्थ्यो नि । तर, अहिलेका युवा पुस्ता अर्थात् ११ र १२ पर्ने युवापुस्तालाई भने जाडोको कुनै मतलब छैन । मात्र उनीहरू आफ्नो फेसनप्रति भने सजग देखिन्छन् । बिहान ६ बजेतिरै बिनापञ्जा, बाइकमा (मौका परे बिना हेलमेट), २ देखि ३ जनासम्म चढेर हुइँकिएको देख्न सकिन्छ । स्कुटीमा युवतीहरू पनि एउटा मिनी स्कर्टकै भरमा कुदिरहेको देख्न सकिन्छ । बिस्तारै पनि कहाँ हो र ५० किलोमिटर प्रतिघण्टा भन्दा माथिकै गतिमा हाँकेको देख्न सकिन्छ ।
उनीहरूलाई चिसोले छुँदै छुँदैन, अहँ, छुँदैन । उनीहरूले नभएर नलागाएको भन्न कदापि सकिँदैन । फेसेनेबल लुगा त देख्न सकिन्छ । तर, पुरै शरीर भने ढाकेको हुँदैन । महँगा मोटरसाइकल तथा स्कुटरमा हुइँकिने, महँगा कलेजमा पढ्नेहरूले न्यानो कपडा लगाउन नसक्ने भन्न मान्न सकिँदैन । हुन त उनीहरू जेसुकै लगाउन, जतासुकै जाउन वा जेसुकै खाऊन् हामीलाई के मतलब ? तर, कठ्याङ्ग्रिदो चिसोमा देख्नै नसकिने गरी सुसाइरहेका पनि हुन्छन् । राजधानीकै एक कलेजमा ११ कक्षामा अध्ययनरत विद्यार्थी भन्छन्, ‘एक पफ र चिया खाए त चिसो छुमन्तर हुन्छ ।’ यो पफ भनेको उनको भाषामा चुरोट हो । चुरोट र चियाले शरीर तताउने भए किन न्यानो कपडा आवश्यकता पथ्र्यो र ? कलेज जाँदै सकसपूर्ण तरिकाले हिँडिरहेका ती विद्यार्थीमध्ये सबै आधा शरीर मात्र छोप्ने कपडा लगाएर हिँडछन् भन्ने होइन् । अध्ययनमा रुचि राख्ने, गाउँबाट आएका किसानका छोराछोरी भने न्यानो कपडा लगाएर कि सार्वजनिक यातायात वा पैदलै किन नहोस् दुई हात काखीमा च्यापेर तातो बाफ निकाल्दै हिँडिरहेको देख्न सकिन्छ ।
पढने विद्यार्थी पनि ती अर्धकपडा पहिरिएकालाई देखेर जिब्रो टोक्ने गर्छन् । उनीहरूका न्याना कपडाले बिहानको चिसोलाई छल्ने प्रयास गरेको देखिए पनि सुकसुकाइरहेको देख्न सकिन्छ । कलेजहरूले पनि जाडोमा तीघ्रा देखिने गरी टिसर्टका भरमा कलेज आउनमा रोक लगाउन सक्नुपथ्यो । विद्यार्थी सोखले फेसनेबल कपडाभन्दा पनि स्वास्थ्यलाई असर नपार्ने किसिमका कपडा लगाउनु उपयुक्त देखिन्छ । मध्य माघको बिहानीको चिसोले विद्यार्थीलाई सँगै अध्ययापन गराउने शिक्षकलाई समेत सकस बनाएको छ ।
शुक्रबार बिहानदेखि राजधानीको मौसम चिसो बनिरहेको छ । घाम लाग्न सकेको छैन भने माघे झरी जस्तै खण्डवृष्टिसमेत भएको छ । काठमाडौंलगायत मुलुकका विभिन्न क्षेत्रमा वर्षा भएको छ । काठमाडौंबाट बाहिरिने केही विमानहरू भिजिबिलिटीका कारण रद्द भएका छन् । मौसम धुम्मिएको अवस्थामा छ ।
ठाउँठाउँमा दाउरा बालेर सामूहिक आगो ताप्नेको झुन्ड काठमाडौंमा पनि देखिन पाइन्छ । विशेषगरी चिसोले अस्पतालमा बिरामीको चापसमेत बढेको छ । अस्पताल स्रोतका अनुसार रुघाखोकी, निमोनियाँलगायत संक्रमण भएकाहरूको चाप बढेको छ ।
तराईका केही क्षेत्रमा शीतलहर भइरहेको छ । शीतलहरले मानिसँगै पशुपक्षीलाई समेत उत्तिकै प्रभाव पारेको छ । अस्थायी टहरोमा बसिरहेका भूकम्पपीडित चिसोको सकस बढेको बताउँछन् ।
चिसोको मौसममा स्वास्थ्यको ख्याल सबैले राख्नु अनिवार्य छ । सबैले जसरी हुन्छ चिसोजन्य रोगबाट जोगिनु उत्तम मानिन्छ । चिसोबाट हुने रोगबाट जोगिन सफा तातोपानी खाने, झोलिलो खानेकुरा र न्यानो भएर बसे चिसोजन्य संक्रमणबाट जोगिन सकिन्छ ।
जाडोमा विद्यार्थीहरूले फेसेबन नै किन नहोस् शरीरलाई न्यानो गराउने खालका कपडाको प्रयोग गर्नुपर्ने चिकित्सकहरू सुझाउँछन् । अबको १५ दिन चिसोजन्य रोगबाट बच्नु उत्तम मानिन्छ । मान्छे न हो चिसो नहुने को पो होला र ? सबैलाई चिसो लाग्छ । नहुँदा नलगाउनु बेग्लै हो तर हुँदा हुँदै पनि नलगाउनु भनेको मूर्ख हो । तसर्थ हामी बुद्धिमानी हुने कि मूर्ख ? यो प्रश्न बिहानै कलेज मोटरबाइकमा हुइँकिने विद्यार्थीका लागि । तसर्थ स्वस्थ रहन पनि चिसोबाट जोगिएर बस्नु उपयुक्त मानिन्छ ।
प्रकाशित मिति: १४ माघ २०७३, शुक्रबार १३:५९
