डडेलधुरा, ६ पुस । डडेल्धुराको कोटेली गाविसको न्वाघरगाउँको मानव बस्तीलाई पहिरोको जोखिमबाट जोगाउनका लागि खोलामा तटबन्ध लगाई पहिरो रोक्ने कार्य गरिएको छ ।
वर्षयाममा लगातारको पानीका कारण कोटेली गाविसको १ र २ नं वडाका केही मानव बस्ती पहिरोको उच्च जोखिम झेल्दै आइरहेका थिए । कुन दिन वर्षा हुन्छ र पहिरोले गाउँ नै सखाप पार्छ भन्ने चिन्ता परिरहेका बेला एक गैरसरकारी संस्थाले गरेको प्रयासले प्रकोपलाई न्यूनीकरण गरेको भएपनि अझै पहिरो जान सक्ने कोटेलीवासीको भनाइ रहेको छ ।
विसं २०६२ मा नै ठूलो खतराबाट जोगिएका न्वाघरगाउँ, निनत्वला र ओलिगाउँ यसै वर्षको वर्षायामले पनि पछ्याउन नछोडेको स्थानीयको भनाइ रहेको छ ।
पहिरोको उच्च जोखिममा रहेका ती बस्तीका पूुरै गाउँ जोखिममा रहेको र बस्तीमाथिबाट पूरै डाँडामा दरार समेत परेको अवस्थामा अनुकूलन परियोजनाले लगाएको तारजालीको पर्खालले गाउँलाई पहिरोबाट जोगाएको परियोजनाका जिल्ला संयोजक पुरन ऐरले जानकारी गराए ।
बस्ती रहेको पहाड खुकुलो र भित्रबाट नै पूरै डाँडा नै सर्ने भएकाले जैविक तटबन्धको व्यवस्था गरी पहिरो नियन्त्रण गर्नुपर्ने सरोकारवालाको भनाइ रहेको छ । जालीको पर्खाल दिगो नहुने भएकाले जैविक तटबन्ध अर्थात बाँस, कुरिलो, बाबियो, निगालोजस्ता बोटको वृक्षारोपण गरिनुपर्ने भूसंरक्षण कार्यालयले जनाएको छ ।
लामो समयसम्म पानी पर्ने हो भने जतिबेला पनि पहिरो जानसक्ने भएकाले पानी परेका बेला डरैडरले घरमा बस्नुपर्ने बाध्यता रहेको कोटेली–१ का वीरबहादुर दमाईंले दुखेसो पोखे ।
जमिन हल्का गल्ने बित्तिकै पनि भासिएर जाने र पहिरो गएको भागभन्दा माथि मानव बस्ती रहेकाले समेत उक्त कोटेली गाविसका बस्ती जोखिममा परेकाले स्थानीयस्तरमा अनुकूलन कार्ययोजना निर्माण गरी पहिरो नियन्त्रण गर्ने कार्य गरिएको अनुकूलन परियोजनाका जिल्ला प्रकोप व्यवस्थापक भोजबहादुर खड्काले जानकारी गराए ।
कोटेलीको निनत्वला गाउँको मुनि पहिरोमा लगाएको बाँसका बिरुवा प्रत्येक वर्ष जमिन सरी करिब दुईदेखि चार मिटर तल सरिरहेकाले जोखिम धेरै रहेको अनुमान गरिएको स्थानीय शेरबहादुर ओलीले बताए । पाँच वर्ष पहिले घरको आँगनमा लगाएको बाँसको घारी अहिले करिब १० मिटर तल सरेको पाइएको छ ।
पहिरोको जोखिम उच्च रहेकाले कोटेली गाविसका न्वाघर, निनत्वला र ओलीगाउँको जोखिमतालाई सरोकारवालाले दीर्घकालीन योजना बनाई न्यूनीकरण नगरे जतिबेला पनि प्रकोप हुनसक्ने विचार जिल्लास्थित राजनीतिक दलका प्रतिनिधिको रहेको छ ।
उक्त गाउँमा विभिन्न सरकारी र गैरसरकारी संस्थाले काम गरिरहेका भए पनि दिगो र ठूलो योजना भने कसैले बनाउन नसकेको स्थानीयको भनाइ रहेको छ ।
रासस
