काठमाडौ, ७ मंसिर । मुआब्जा समस्याले तिनकुनेको खाली जग्गामा शान्ति मण्डला बनाउने योजना अलपत्र परेको छ । काठमाडौं महानगरपालिकाले मण्डला निर्माण गर्न सम्भाव्यता अध्ययन गरिसकेको छ ।
महानगर प्रवक्ता ज्ञानेन्द्र कार्कीले मुआब्जा समस्याकै कारण मण्डला निर्माणको काम अघि नबढेको बताए । ‘तिनकुनेमा अत्याधुनिक ल्यान्डमार्क बनाउने योजना बन्यो ।
यसको सम्भाव्यता अध्ययन पनि भयो,’ कार्कीले भने, ‘त्यसपछिको काम अघि बढ्न सकेको छैन । यसको मुख्य कारण मुआब्जा समस्या नै हो ।
यो समस्या समाधन भए काम अघि बढ्छ ।’ महानगरका अनुसार जग्गा अधिग्रहणपछि ८० प्रतिशतले मुआब्जा रकम लिइसकेका छन् ।
२० प्रतिशत अर्थात् आठ जग्गाधनीले मुआब्जा लिएका छैनन् ।
महानगरले भने मुआब्जा रकम जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंमा पठाइसकेको छ । ‘तिनकुनेको मुआब्जा रकम लिन आठजना मात्रै बाँकी छन् । उनीहरूको रकम सिडिओ कार्यालयमा पठाइसकिएको छ,’ महानगरका प्रवक्ता कार्कीले भने, ‘तर, उनीहरू अहिलेसम्म रकम लिन आएका छैनन् ।यही समस्याले काम अघि बढेको छैन ।’
यस्तो छ मुआब्जा समस्या
महानगरका अनुसार तीनकुनेमा ३५ रोपनी एक आना २ पैसा ३ दाम जग्गा छ । त्यसमध्ये मुआब्जा वितरणयोग्य जग्गा ३० रोपनी हो ।
सरकारले सार्वजनिक सूचना निकालेर २१ रोपनी ११ आना २ पैसा १ दशमलव ९ दाम जग्गाको मुआब्जा वितरण गरिसकेको छ । बाँकी करिब आठ रोपनी जग्गाका धनीले मुआब्जा लिन मानेका छैनन् । आठ जग्गाधनीले मुआब्जा कम भएको भन्दै रकम लिन मानेका छैनन् ।
उनीहरूले सडकको बीचभागबाट २५ मिटर दायाँबायाँ पर्ने जग्गाको मुआब्जा मागेको महानगरले जनाएको छ । तर, सरकारले सडकको बीचदेखि २५ मिटर दायाँबायाँको जग्गा पहिले नै अधिग्रहण गरेकाले मुआब्जा दिने गरेको छैन । वार्तापछि गैरीगाउँदेखि कोटेश्वर सडकखण्डको २५ मिटर जग्गा छाड्न स्थानीय तयार भएका थिए ।
गैरीगाउँ–बानेश्वर र बानेश्वर–कोटेश्वर सडक क्षेत्रमा पर्ने २५ मिटरभित्रको जग्गा भने स्थानीयले छाडेका छैनन् । सडकको बीचदेखि २५ मिटरभित्र पर्ने सबै जग्गाको मुआब्जा बजार भाउअनुसार नै पाउनुपर्ने स्थानीयको माग छ ।
बजार भाउअनुसारकै मूल्य दिने हो भने सरकारलाई थप १५ करोड रुपैयाँभन्दा धेरै आर्थिक भार पर्नेछ । सरकारले मुआब्जा दिन १५ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरेको थियो ।
त्यसमध्ये १० करोड ८० लाख १९ हजार चार सय ६१ रुपैयाँ वितरण गरिसकेको छ । क्युरेटर सप पनि राखिने डोमको दोस्रो तलामा अत्याधुनिक ‘क्युरेटर सप’ निर्माण गरिनेछ ।
त्यहाँ पर्यटकले सामग्री खरिद गर्न सक्नेछन् । डोमको माथिल्लो तलामा ‘मेडिटेसन’ हल निर्माण गरिनेछ । जहाँ एकपटकमा तीन सयजनाले ध्यान गर्न सक्नेछन् ।
डोमको माथिल्लो भागमा भने ५४ फिट अग्लो गौतम बुद्धको मूर्ति स्थापना गरिनेछ । मूर्तिको मुहार बानेश्वरतर्फ फर्काइनेछ ।
बुद्ध धर्मको तीन पक्षलाई आधार मानेर मण्डला आर्किटेक्ट डिजाइन एसोसिएसनका आर्किटेक्ट सचिन महर्जनका अनुसार हिन्दू धर्मको तीन र बुद्ध धर्मको तीन पक्षलाई आधार मानेर शान्ति मण्डला बनाउने योजना छ ।
संरचनाको तीन कोणमा हिन्दू धर्मका प्रतीक मानिने ब्रह्मा, विष्णु र महेश्वरको मूर्ति राखिनेछ । बुद्ध धर्ममा ‘बुद्ध’, ‘धर्म’ र ‘संघ’लाई मुख्य आधार मानिन्छ ।
यसअनुसार संरचनाको मध्य मागमा रहने बुद्ध हो । बीच भागमा बन्ने डोम धर्म अर्थात् कर्तव्य र तीन कोणमा राखिने मूर्तिले संघको संकेत गर्ने योजनामा उल्लेख छ ।
मण्डलामा बन्ने संरचनामा दुईवटा त्रिकोण आपसमा ‘क्रस’ गराएर राख्ने र त्यसले नारी र पुरुषको पनि प्रतिनिधित्व गर्ने महर्जन बताउँछन् ।
मण्डलाको नक्सा तयार
‘तिनकुने शान्ति मण्डला’ नाम दिएर निर्माण गरिने मण्डलाको नक्सा तयार भइसकेको छ । महानगरपालिकाले आर्किटेक्ट डिजाइन एसोसिएसनको सहकार्यमा नक्सा बनाएको हो ।
एसोसिएसनका अनुसार ३५ रोपनी जग्गामा संरचना तयार हुनेछ । यस्तो बन्नेछ संरचना मण्डलाको बीचभागमा एक सय आठ मिटर लम्बाइ र ५४ फिट अग्लो ‘डोम’ निर्माण हुनेछ । डोम तीन तलाको हुनेछ । सबैभन्दा तल्लो तलामा पार्किङको व्यवस्था हुनेछ ।
त्यहाँ एकैपटकमा तीन सय कार र दुई सय ५० मोटरसाइकल पार्क गर्न सकिनेछ । पाँच वर्षभित्र बनाउने योजना काठमाडौं महानगरपालिकाले ‘तिनकुने शान्ति मण्डला’ पाँच वर्षभित्र बनाइसक्ने योजना बनाएको छ । महानगरका कार्यकारी अधिकृत रुद्रसिंह तामाङले प्रस्ताव स्वीकृत भएको पाँच वर्षभित्रै अत्याधुनिक मण्डला निर्माण सम्पन्न गरिने बताए । उनले भने, ‘पाँच वर्षभित्र धुले तिनकुने संसारकै आकर्षक स्थल बन्नेछ ।’
संघीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयबाट प्रस्ताव स्वीकृत भएपछि निर्माणको काम थालिने पनि तामाङले बताए । उनले भने, ‘मन्त्रालयबाट नक्सा स्वीकृत भएपछि तत्काल काम सुरु हुन्छ ।’ ब्रह्मा, विष्णु र महेश्वरका मूर्ति संरचनाको प्रत्येक कुनामा हिन्दू धर्मको प्रतिनिधित्व हुने गरी ब्रह्मा, विष्णु र महेश्वरका मूर्ति राख्ने योजना छ । वरिपरि रूख–बिरुवा रोपिनेछन् । संरचनाको तीनवटै कोणमा २४ सै घन्टा पानी आउने फाउन्टेन निर्माण गरिने छ । फाउन्टेन र रंगीन तथा आकर्षक बिरुवाले सवारीसाधनबाट आएको ध्वनि सोस्ने र भित्री संरचना शान्त र सुन्दर देखिने योजनामा उल्लेख छ । नयाँ पात्रिका दैनिकमा खबर छ ।
प्रकाशित मिति: ७ मंसिर २०७३, मंगलवार ०७:२७
