काठमाडौं, ११ असोज – पाकिस्तानको इस्लामाबादमा डेढ महिनापछि तय भएको दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग संगठन (सार्क)को १९औँ शिखर सम्मेलन लगभग स्थगित भएको छ ।
भारतले सम्मेलनमा सहभागी नहुने घोषणा गरेको छ । एउटा सदस्य राष्ट्रले सहभागिता नजनाए सम्मेलन स्थगित हुने प्रावधान छ । भारत प्रशासित कस्मिरको उरीमा पछिल्लोपटक १८ भारतीय सैनिक मारिएको घटनाले पाकिस्तानसँग बढेको तनावपछि भारतले सम्मेलनमा सहभागी नहुने निर्णय लिएको हो ।
सार्कको अध्यक्ष मुलुक नेपाललाई भारतले सम्मेलनमा सहभागी नहुनेबारे यसअघि नै सूचना दिएको पनि भारतले दाबी गरेको छ । भारतले बंगलादेश, अफगानिस्तान र भुटानको सहमतिमा सम्मेलनमा सहभागी नहुने निर्णय लिएको पनि जनाएको छ । भारतले जानकारी दिएको भने पनि नेपालले यसबारे प्रतिक्रिया दिएको छैन । गत ४ चैतमा पोखरामा बसेको सार्कका परराष्ट्रमन्त्रीस्तरीय वैठकले पाकिस्तानद्धारा सम्मेलनको प्रस्तावित मिति २४ र २५ कात्तिकमा सार्क सम्मेलन गर्नेमा सहमति जनाएको थियो ।
सोही दिन पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री नवाज सरिफका परराष्ट्र सल्लाहकार सरताज अजिजले भारतका विदेशमन्त्री सुष्मा स्वराजलाई होटल पोखरा ग्र्याण्डमा दुईपक्षीय वार्तापछि सम्मेलनमा सहभागी हुन निमन्त्रणा पत्र हस्तान्तरण गरेका थिए । सल्लाहकार अजिजले स्वराजमार्फत् भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई निमन्त्रणा हस्तान्तरण गरेका थिए । पोखरामा सम्पन्न सार्क मन्त्रीपरिषद (विदेशमन्त्री)को वैठकले २३ कात्तिकमा मन्त्रीपरिषदको अर्को वैठकसमेत तय गरेको थियो ।
१० र ११ मंसिर ०७१ मा काठमाडौंमा सम्पन्न १८ औं सम्मेलनले आगामी सम्मेलन पाकिस्तानले आयोजना गर्ने तय गरेको थियो । नयाँ पत्रिका दैनिकमा खबर छ ।
भारतले के भन्यो ?
भारतले पाकिस्तानलाई लक्षित गर्दै सार्क सम्मेलनको उपयुक्त वातावरण नभएको दाबी गरेको छ । ‘भारतले सार्कको अध्यक्ष मुलुक नेपाललाई जानकारी दिएको छ कि यस क्षेत्रमा बढ्दो सीमापार आतंकवादी हमला तथा एउटा सदस्यराष्टको आन्तरिक मामिलामा अर्कोद्धारा बढ्दो हस्तक्षेपले आगामी नोभेम्वरमा पाकिस्तानको इस्लामाबादमा सौहार्दपूर्ण रुपमा सार्कको १९ औँ शिखर सम्मेलन हुन नसक्ने वातावरण सिर्जना भएको छ,’ भारतीय विदेश मन्त्रालयका प्रबक्ता विकास स्वरुपद्धारा मंगलवार राती जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ,, ‘यो परिस्थितिमा भारत सरकार प्रस्तावित मितिमा सार्क शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुन असमर्थ छ ।’ हामी बुझ्दछौँ कि सार्कका अन्य सदस्य राष्ट्रहरुले पनि सार्क सम्मेलनमा सहभागी हुन असमर्थताका बारेमा जानकारी गराएका छन् ।’
पठानकोट र उरी हमला प्रमुख कारण
भारतको पठानकोटस्थित सेनाको पश्चिम कमाण्ड एयरफोर्सको बेसमा गत १८ पुसमा १८ मा भएको आतंककारी हमलालाई लिएर भारत र पाकिस्तानबीच तनाब उत्पन्न भएको थियो । सो घटनामा दुई भारतीय सैनिक र चार आक्रमणकारी मारिएका थिए ।
सो घटनाको संयुक्त छानविन गर्ने सहमति भए पनि कार्यान्वयन भएन । त्यस्तै, २ असोजमा भारत प्रशासित काश्मिरको उरीमा भएको अर्को आतंककारी हमलामा १८ भारतीय सैनिकको ज्यान गएको थियो । त्यसपछि भारत पाकिस्तानबीच तनाव थप बढेको छ ।
भारतले सो घटनामा पाकिस्तानको हात रहेको आरोप लगाएको छ भने पाकिस्तानले काश्मिरी बिद्रोही बुरान बानीको मृत्युको काश्मिरीहरुले प्रतिरोध गरेको हुनसक्ने जनाएको छ । भारतले सो घटनापछि पाकिस्तानलाई अन्तराष्ट्रियरुपमा एक्ल्याउने घोषणा गरेको छ । केही दिनअघि संयुक्त राष्टसंघको महासभामा भारतीय विदेशमन्त्री सुष्मा स्वराज र पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री नवाज सरिफले एक अर्को मुलुकको आलोचना गरे । भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले केरलमा आयोजित कार्यक्रममा पाकिस्तानले उरी घटना गराएको आरोप लगाउँदै उसलाई एक्ल्याउने चेतावनी दिएका थिए ।
नयाँ महासचिव अन्योलमा
सार्क मन्त्रीपरिषद वैठकले ०१७ मार्चदेखि नयाँ महासचिवका लागि पाकिस्तानद्धारा प्रस्तावित अमजद हुसेन बी सियालको नाम प्रस्तावित गरे पनि उनको नियुक्ती अन्यौलमा हुनेछ । सार्क शिखर सम्मेलनले उनको नाम अनुमोदन गर्नुपर्ने हुन्छ । वर्तमान महासचिव अर्जुनबहादुर थापाको कार्यकाल सकिएपछि सियाल हुने तय थियो । सियाल यसअघि पाकिस्तानका तर्फबाट २०६० देखि २०६३ सालसम्म सार्क सचिवालयको निर्देशक थिए ।
प्रकाशित मिति: १२ आश्विन २०७३, बुधबार ०६:४५
