काठमाडौ ६ असोज – केही वर्ष पहिले नाफामा रहेको भुटानसँग नेपालको व्यापार पछिल्ला वर्षमा घाटामा परिणत भएको छ । त्यस्तो व्यापारघाटा लगातार बढ्दो क्रममा रहेको तथ्याङ्कले देखाएको छ ।
गत आर्थिक वर्ष २०७२/७३ मा भुटानसँगको व्यापारघाटा ३९ करोडभन्दा बढी पुगेको व्यापार तथा निकासी प्रवद्र्धन केन्द्रले बताएको छ । करीब ७ लाख ५० हजार जनसङ्ख्या भएको उक्त देशसँग नेपालले दुईपक्षीय व्यापारमा ध्यान दिन नसक्दा हरेक वर्ष घाटा बढ्दै गएको व्यापारीहरूले बताएका छन् ।आर्थिक अभियान दैनिकमा खबर छ ।
केन्द्रको तथ्याङ्कअनुसार गत आवमा भुटानबाट ५४ करोड ७९ लाख रुपैयाँबराबरको विभिन्न सामग्री आयात भएको छ । तर, सोही अवधिमा नेपालबाट भने १५ करोड २७ लाख रुपैयाँबराबरका सामान मात्र निर्यात भएको छ । उक्त वर्ष नेपाल–भुटानबीचको कुल व्यापार रू. ७० करोड ६ लाख भएकोमा नेपालको व्यापारघाटा रू. ३९ करोड ५२ लाख रहेको छ ।
नेपालले भुटानबाट मुख्य गरी जिप्सम, कोइला, खनिजजन्य पदार्थ आदि आयात गर्ने गर्छ । त्यसबाहेक ‘ननअल्कोहोलिक बेभरेज’ लगायत विभिन्न सामग्री पनि नेपालले आयात गर्ने वस्तुअन्तर्गत पर्दछन् । ती वस्तु भुटानबाट ठूलो मात्रामा नेपाल भित्रने गर्दछन् । गत आवमा भुटानबाट सबैभन्दा धेरै ४२ करोड ९७ लाख रुपैयाँ मूल्यबराबरकोे जिप्सम आयात भएको व्यापार तथा निकासी प्रवद्र्धन केन्द्रका वरिष्ठ शाखा अधिकृत कृष्णराज बजगार्इंले बताए ।
नेपालले भुटानमा विभिन्न प्रकारका मूर्ति, ट्रान्सफर्मर, तयारी पोशाक, गरगहना, जङ्कफूड, जुत्ता—चप्पल, कार्पेट, गलैंचालगायत सामानहरू निर्यात गर्ने गर्दछ । गत आवमा नेपालले ६ करोड रुपैयाँभन्दा बढी मूल्यका मूर्ति भुटान निर्यात गरेको थियो । यस्तै उक्त आवमा रू. ३ करोड ३० लाख मूल्यबराबरको ट्रान्सफर्मर निर्यात भएको केन्द्रको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ ।
भुटानबाट हुने आयातको तुलनामा नेपालले गर्ने निर्यात कम भएकाले विगतका वर्षहरूमा घाटा बढ्दै गएको बजगार्इंले बताए । उनले भने, ‘नेपालबाट निर्यात गरिने वस्तुहरूको गुणस्तरीय उत्पादन गरी थप पहल गर्न सके आगामी वर्षहरूमा व्यापार घाटा घट्नसक्ने सम्भावना भने छ ।’ राजनीतिक अस्थिरता, ऊर्जा आपूर्तिमा देखिएको अपर्याप्तता, व्यापारजन्य भौतिक पूर्वाधारको कमजोर अवस्था र दक्ष जनशक्तिको अभाव नै हाम्रो उद्योग क्षेत्रको मुख्य समस्या हुन्, उनले भने । त्यसैले अहिले आफूभन्दा सानो देशसँग पनि अत्यधिक वस्तु आयात गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको उनको भनाइ छ ।
भुटानीहरू बौद्धमार्गी भएकाले बुद्धमूर्ति र बुद्धधर्मसँग सम्बन्धित अन्य वस्तु मागअनुसार निर्यात गर्न सकिने प्रशस्त सम्भावना रहेको छ ।
बजगाईंको अनुसार त्यसका अतिरिक्त मासु, दूधजस्ता वस्तुको माग पनि बढिरहेकोले त्यस्ता वस्तुको निर्यातमा समेत ध्यान दिनुपर्ने आवश्कयता छ । साथै नेपाली गार्मेण्टलगायत कृषिजन्य वस्तु पनि निर्यात गर्न सकिने प्रशस्त सम्भावना रहेको छ ।
प्रकाशित मिति: ६ आश्विन २०७३, बिहीबार ०६:४२
