काठमाडौं, १४ साउन – परराष्ट्र मन्त्रालयको कन्सुलर विभागमा असारमा मात्र २३ लास विदेशबाट मगाइदिन निवेदन परेको छ । तीमध्ये सबैभन्दा बढी साउदी अरेबियाको रियादबाट ११ लास ल्याइदिन आफन्तले निवेदन दिएका छन् । ‘निवेदन पर्नासाथ सम्बन्धित मुलुकका हाम्रा दूतावासमा स्क्यानिङ गरेर पठाइदिन्छौँ, त्यहा“बाटै सबै प्रक्रिया अघि बढ्छ,’ विभागका महानिर्देशक गणेश ढकालले भने ।
उनका अनुसार मृतकको विस्तृत विवरणका आधारमा नियोगले सम्बन्धित कम्पनी वा मृतकको ठेगानामा सम्पर्क गरेर शव ल्याउने प्रक्रिया सुरु गर्छ । असारमा मात्रै २३ शव ल्याउन निवेदन परराष्ट्र मन्त्रालयको कन्सुलर विभागको तथ्यांकअनुसार असारमा २३ शव ल्याइदिन निवेदन परेको छ । रियादबाट ११, मलेसियाबाट पाँच, दक्षिण कोरिया, कतार र अबुधाबीबाट दुई–दुई र कुवेतबाट एउटा शव ल्याइदिन निवेदन परेको हो ।
विभागले सम्बन्धित मुलुकका दूतावाससँग समन्वय गर्छ । विभागका महानिर्देशक गणेश ढकालले भने, ‘हामीले सहजीकरण गरिदिने हो । जीवित वा मृतक नआउन्जेलसम्म सम्बन्धित परिवारका सदस्यहरू आउनुहुन्छ, काम भइसकेपछि आउनुहुन्न ।’ कतिपयको मृत्युबारे ढिलो थाहा हुन्छ । ६६ जना अलपत्र खाडी मुलुकमा अलपत्र परेका ६६ नेपालीलाई उद्धार गरिदिन विभागमा निवेदन परेको छ ।
उनीहरूलाई ल्याउन विभागमार्फत सम्बन्धित दूतावासमा निवेदनसमेत पुगेको छ । सहज अवस्थामा रहेकालाई ल्याउन धेरै गाह्रो नभएको विभागले जनाएको छ । घर फर्किन जेलको बास कम्पनीबाट भागेका, प्रहरीले समातेका, जेल परेकालाई अलपत्र भन्ने गरिएको छ । तर, साउदीमा कुनै अपराधमा जेल परेपछि उसैले टिकट काटेर स्वदेश पठाउने गरेको छ । दुई महिना जेल बसेर हवाई टिकट सित्तैमा पाएर फर्किने नेपाली उल्लेख्य छन् । त्यहाँबाट फर्किएका परराष्ट्रका एक अधिकारीले भने, ‘उनीहरूलाई फेरि साउदी फर्किन नपाउने गरी टिकटसमेतको बन्दोबस्त गरेर पठाइन्छ । गैरकानुनी रूपमा बसेका नेपाली स्वदेश फर्किनुअघि दुई महिना जेलमा बस्छन् ।नयाँ पत्रिका दैनिकमा खबर छ ।
खानपिनसहित राखिन्छ, यातना केही हुँदैन ।’ शव ल्याउन १५ दिनदेखि दुई महिना अरब मुलुकबाट शव ल्याउन १५ दिनदेखि दुई महिनासम्म लाग्छ । गैरकानुनी रूपमा जानेको भने त्योभन्दा बढी समय पनि लाग्न सक्ने विभागका अधिकारीहरू बताउँछन् । कतारबाट २० देखि २२ दिनमा शव नेपाल आइपुग्छ ।
साउदी अरबमा भने मृत्यु भएको दुई महिनापछि पठाउने नियम छ । दुई महिनासम्म अस्पतालमा शव राखेको पैसा भने साउदी अरबका अस्पतालमा तिर्नुपर्दैन । शव ल्याउन पाँच लाख मध्यपूर्वबाट नेपालीको शव ल्याउन कम्तीमा पाँच लाख रुपैयाँ लाग्छ । कानुनी रूपमा गएकाहरूको हकमा सम्बन्धित कम्पनीले नै खर्च व्यहोर्छ ।
गैरकानुनी रूपमा जानेले भने शव आफैँ ल्याउनुपर्ने हुन्छ । यसका लागि वैदेशिक रोजगार प्रवद्र्धन बोर्डले सहयोग गर्छ । ‘एयर कार्गोबाट शव ल्याउनुपर्छ, जीवित मानिसभन्दा पाँच गुनाभन्दा बढी पैसा शव ल्याउन लाग्छ,’ विभागका एक अधिकारीले भने ।
प्रकाशित मिति: १४ श्रावण २०७३, शुक्रबार ०६:५६
