• schedule सोमवार, भदौ २, २०७६

    जिल्ला परिचयः नवलपरासी

    २१ श्रावण २०७३, शुक्रबार ०७:३२

    Sharing is caring!

    nawalparashi१.नवलपरासी जिल्लाको नामाकरण तथा ईतिहास

    नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल अन्तर्गत पर्ने छ जिल्ला मध्येको एक जिल्ला हो नवलपरासी । परिवर्तित राज्य संरचना अन्तर्गत यो जिल्ला दुई वटा प्रदेशमा विभाजन हुन पुगेको छ । जसअनुसार जिल्लाको बर्दघाट पूर्वको भाग चार नम्बर प्रदेशमा पर्दछ भने बर्दघाट पश्चिमको भाग पॉच नम्बर प्रदेशमा पर्दछ । नवलपरासी जिल्ला भौगोलिक हिसाबले समुन्द्री सतहबाट करिब ९१ मिटरदेखि १,९३६ मिटरसम्मको उचाइमा अवस्थित छ । तीन तल्ले जिल्लाको रूपमा सुपरिचित यो जिल्ला भौगोलिक रूपमा पहाड, भित्रीमधेश र मधेश गरी तीन भागमा विभाजित छ । भौगोलिक विविधताले भरिपूर्ण यस जिल्लामा नेपालभरिकै हावापानी वातावरण र संस्कृति पाइन्छ । यहाँको न्यूनतम तापक्रम ५ डिग्री सेल्सियस र अधिकतम तापक्रम ४४ डिग्री सेल्सियससम्म रहने गर्दछ ।

    यस जिल्लाको सीमाना उत्तरमा पाल्पा र तनहुँ जिल्ला, पश्चिममा रूपन्देही जिल्ला, पूर्वमा चितवन जिल्ला र दक्षिणमा भारतको उत्तर प्रदेश र विहार प्रान्तसँग जोडिएको छ । यस जिल्लाको सदरमुकाम परासी बजार हो जुन पूर्व पश्चिम राजमार्गको सुनवल भन्ने स्थानबाट ९ कि.मी. दक्षिणमा अवस्थित रहेको छ । यस जिल्लाको सम्पूर्ण भू—भागलाई चुरे पर्वत अन्तर्गत पर्ने दाउन्नेडाडाले करिब बीचबाट चिरी जिल्लालाई दुई खण्डमा बाडेको छ । दाउन्नेडाडा देखी पूर्वतर्फ नारायणी नदीसम्मको भागलाई नवलपुर भनिन्छ भने दाउन्नेडाँडादेखि पश्चिमतर्फ सुनवलसम्मको तराईको ठूलो भागलाई परासी भनिन्छ । नवलपुर र परासीलाई मिलाएर जिल्लाको नाम नवलपरासी रहन पुगेको भन्ने मानिन्छ । पूर्वको नवलपुर र पश्चिमको परासी क्षेत्र गाभी वि.सं. २०१८ सालमा यस जिल्लालाई नवलपरासी नामाकरण गरिएको हो । वि.सं. २०१८ साल अघि यो जिल्ला बुटवल जिल्ला अन्तर्गत पर्दथ्यो र यस भू–भागलाई “पाल्ही माझखण्ड” को नामबाट चिनिन्थ्यो ।

    चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको ठूलो हिस्सा यही जिल्लामा पर्दछ । यस जिल्लाको उत्तरी भेगमा पर्ने देउराली गाविस लोपोन्मुख जनावर घोरलका लागि प्रसिद्ध मानिन्छ । जंगली जनावरहरु बाघ, भालु हेर्न जाने मनोरञ्जनात्मक स्थान टाइगर टप्स् यही जिल्लामा पर्दछ । यस जिल्लामा पर्ने गैंडाकोट कुनै समय एक सिङ्गे गैँडाको बासस्थानका लागि प्रख्यात थियो । नवलपरासीको गैंडाकोट र चितवनको नारायणगढलाई नारायणी नदीले तथा तनहुँको देवघाटसँग नवलपरासीको गैंडाकोटलाई कालीगण्डकी नदीले छुट्याएको छ । राजा महेन्द्रले पूर्व पश्चिम राजमार्गको शिलान्यास यही जिल्लाबाट गरेका थिए शिलान्यास चोकमा रहेको शिलालेखबाट यसको पुष्ट्याइ हुन्छ । पूर्व पश्चिम राजमार्गले यस जिल्लाको करिब ९९ कि.मी. लम्बाइ पार गर्दछ ।

    यस नवलपरासी जिल्लामा स्याङ्जा, पाल्पा, अर्घाखाँची, तनहुँ, गुल्मी, प्युठान जस्ता जिल्ला लगायत नेपालको धेरै ठाउँबाट बसाईँ सरेर आएका मानिसहरु बसोबास गर्दछन् । त्यसैगरी हिन्दु, मुस्लिम, बौद्धिष्ट, क्रिश्चियन धर्म सम्प्रदाय एवम् पहाडी, मधेशीहरुको मिश्रित बसोबास यहॉ पाइन्छ । जसले गर्दा जिल्लामा विविध जातजाति भाषाभाषी धर्म संस्कृतिको सम्श्रिण पाइन्छ । राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार नवलपरासी जिल्लाको कूल जनसंख्या ६,४३,५०८ रहेको मा ३,०३,६७५ जना पुरुष र ३,३९,८३३ जना महिला १,२८,७९३ घरधुरीमा बसोबास गर्दछन् । जनगणना अनुसार नेपाल अधिराज्यमै सबैभन्दा बढी कुमाल र रजभार जातिको बसोबास यस जिल्लामा रहेको देखिन्छ ।

    २. संक्षेपमा नवलपरासी जिल्ला

    1

    ३. नवलपरासी जिल्लाका नगरपालिका तथा गाविसहरू 

    2

    ४. नवलपरासी जिल्लाका प्रमुख जलभण्डार तथा प्रमुख टाकुराहरु

    3

    ५. नवलपरासी जिल्लाका प्रमुख धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थलहरू

    क) रामग्राम स्तुप
    रामग्राम स्तुपा नवलपरासी जिल्लाको प्रमुख पर्यटकीय स्थलको हो । सांस्कृति रुपमा भिन्नै पहिचान बोकेको यस स्थानबारेको किम्बदन्ति अनुसार ई.पू. छैटौं शताब्दीमा हालको पश्चिम नेपालमा पर्ने समथर भू–भागमा विस्तारित शाक्य र कोलीय राज्यहरू गणराज्य थिए जुन हाल नेपालको नवलपरासी लगायतका जिल्लामा पर्दछ । तत्कालीन अवस्थामा हालको नवलपरासीको उज्जैनी देउरुवा, देवगाव मनरी गाविसको जावालगायत क्षेत्रमा कोलको बाक्लो जंगल रहेको अवस्था थियो । कोलको वृक्ष मनरी गाविसको जावा गाउँको दक्षिणपट्टि रहेको कोटमा हालपनि प्रशस्तै देख्न पाइन्छ । वनारसका राजा राम श्वेत कुष्ठरोगले ग्रसित हुँदा उनी यही कोलको जंगलमा आइबसेका थिए । कोलको रूखको छहारीमुनी बस्ने, कोलको पात पिसेर खाने, कोलको रूखको बोक्रा पिसेर छालामा लेपन गर्ने गर्दा सन्चो भएको भनाइ छ । त्यही बेला दीर्घ–निकायमा कोशलराज ओक्काकले आफ्ना चार छोरा र पाँच छोरीलाई राज्यबाट निर्वासित गर्दा हिमालयको तलपट्टि सालवनमा कमलको तलाउको छेउमा बसोबास गरेको चर्चा रहेको पाइन्छ ।

    निर्वासित ती दाजुबहिनीले आपसमा विवाह गरी बसेको थाहा पाएपछि राजाले राजकुमारहरू सक्य छौ, निश्चय सक्य छौ’ भनेकाले कालान्तरमा शाक्य भएको भन्ने भनाइ छ । सो निर्वा्सित राजकन्यामध्ये प्रिया (अमृता) लाई पनि श्वेत कुष्ठरोगले ग्रसित बनाएपछि प्रियालाई पनि कोलको वृक्षमुनी बस्दा निको भएकाले उनीहरूले विवाह गरी बसोबास गरेको क्षेत्रलाई कालान्तरमा देवदह, रामग्राम, व्याघ्रपुर, व्याघपथ, कोलग्राम वा कोलीय नगर भन्न थालियो । कोलीय गणराज्यका दुईटा जनपद– रामग्राम र देवदह थिए । रामग्राम स्तुप भएको क्षेत्र रामग्राम जनपद थियो भने देवदह जनपद हालको बन्जरिया गाविसको पण्डितपुर क्षेत्र पर्ने कुरा हालैको उत्खननबाट प्रमाणित भएको छ । तिनै कोलीय वंशका राजा अन्जनका दुई छोरी मायादेवी र प्रजापति, दुई छोरा दण्डपाणी र सप्रबुद्ध थिए । मायादेवी र प्रजापतिको विवाह शाक्यवंशी शुद्धोधनसँग भयो र मायादेवीले गौतम बुद्धलाई जन्म दिइन् र प्रजापतिले मायादेवीको निधनपछि सिद्धार्थ गौतमलाई पालनपोषण गरिन् । प्रजापति पछि भिक्षुणी भएकि थिईन ।

    बुद्धको ८० वर्षको उमेरमा कुशीनगरमा महापरिनिर्वाणपछि रामग्रामका कोलीयहरूले कुशीनगर पुगी ‘भगवान् बुद्ध आफ्नो वंशका भएका र बुद्धको अवशेष पाउनुपर्ने माग दाबी गरे । विवादका बाबजुद पछि आठ भाग लगाइएको अस्तु– मगध, वैशाली, कपिलवस्तु, अल्लकप्प, रामग्राम, वैप्दीप (विष्णु दीप) पावा र कुशीनगरलाई प्रदान गरियो । पछि मगधका आजात शत्रुले सबै स्तुपमा रहेको अस्तु सङ्कलन गरी विशाल स्तुप निर्माण गर्ने क्रममा सबै स्थानबाट अस्तु ल्याए तर रामग्राममा नागहरूले सुरक्षा गरेको हुनाले लिन नसकेको भन्ने जनश्रुति रहेको छ । सम्राट् अशोकले जम्बुदीपमा ८४ हजार स्तुप निर्माण गर्दा पनि यहाँको अस्तु लान नसकेको हुँदा बौद्ध धर्म र संस्कृतिको दृष्टिले यसको विशेष ठूलो महत्व रहेको पाइन्छ ।

    रामग्रामको अवस्थिति बारे विभिन्न चर्चा भएता पनि विभिन्न समयका यात्रीको यात्रावृत्तान्त र उल्लेखित तथ्यहरु (अनोमा (त्रिवेणी घाट) नदीको नजिकै, गंगा (झरही) को किनारमा अवस्थित तथा चिनियाँ यात्री फाहियान र हुएन–साङले उल्लेख गरेको दूरी, रोहिणी नदीको पूर्वपट्टि पर्ने) का आधारमा डा. होएले सन् १८९८ मा रामग्राम स्तुप पता लगाएको भन्ने मान्यत छ । वि.सं. २०३८ सालमा पुरातत्व विभागले ९ मिटर उचाइ र २९ मिटर व्यास भएको स्तुपलाई तारबारमार्फत् रामग्राम स्तुप संरक्षण गरेको थियो । सन् १९९७ मा युनेस्को र पुरातत्व विभागको प्रयासमा भू–भौतिक अन्वेषण गर्दा देखिएका चैत्यका खण्डहरू उत्खनन् गरिएको थियो भने सन् १९९९ देखि २००२ सम्म रामग्राम स्तुप वरिपरि उत्खनन गरिएको थियो । मौर्यकालदेखिका इँटाका विभिन्न खण्डहर, कुषाणकालीन तामाका मुद्रा, खैरो रङका माटाका भाँडावर्तनका टुक्रा, बालाका टुक्रा, माटाका मूर्ति, धातुका रड, बहुमूल्य पत्थर, जनावरका बंगारा, मानव अस्थिपन्जर आदि कला र अस्मिभूत अवशेष उपलब्ध भएका थिय । रामग्राम स्तुप प्रमाणित भएपछि आधुनिक तीर्थयात्री (बुद्ध धर्मावलम्बी) को आगमन हुन थाल्यो ।

    यसै पवित्र स्थलको नामबाट रामग्राम नगरपालिकाको नामाकरण गरिएको हो । यो रामग्राम महामानव गौतमबुद्धको मावली गाउँ भएको र उनको बाल्यकालको क्रिडास्थल तथा प्राचिन कोलिय गणराज्यको राजधानी रहेको विश्वास गरिन्छ ।

    ख) त्रिवेणी धाम
    त्रिवेणी धाम जिल्लाको दक्षिण भागमा पर्ने सुस्ता गाविसमा पर्दछ । यो वर्दघाटबाट २५.५ कि.मी. तथा सदरमुकाम परासीबाट ३४ कि.की दक्षिण पूर्वमा अवस्थित छ । सोना, तमसा, सप्तगण्डकी नदीहरुको समिश्रण नै त्रिवेणी हो जुन भारतको प्रयाग जतिकै श्रद्धा र आस्थाको केन्द्रको रुपमा रहेको छ । त्रिवेणी नदी पारी वाल्मीकि आश्रम रहेको छ जहॉ वाल्मीकि ऋषिको मूर्ति, सीता, लवकुस गणेशका मुर्तिहरु छन् । सीता पाताल प्रवेश गरेको स्थल, सीताले फलफूल खाएको स्थल, अमृत कुवा, वाल्मीकि क्रषिको हवन कुण्ड, लवकुशले घोडा वॉधेको ढुङ्गाको खम्वा, लवकुशलाई शिक्षा दिइएको स्थल आदि रहेका छन् । यो स्थल नवलपरासी र चितवन जिल्लामा नारायणी वारीपारी फैलिएको छ । यहॉ माघे औसीमा पवित्र नदीमा स्नान गर्न नेपाल तथा भारतवाट लाखौंको संख्यांमा तिर्थयात्रीहरु आउने गर्दछन् । सो अवसरमा यहॉ ३ दिनसम्म ठूलो मेला लाग्ने गर्दछ । त्रिवेणीमा स्नान गर्नाले पूण्य मिल्छ, मोक्ष प्राप्त हुन्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ ।

    ग) पाल्ही भगवती

    नवलपरासी जिल्लाको पाल्ही गा.वि.स. को वडा नं. २ मा अवस्थित पाल्ही भगवतीको प्रख्यात मन्दिर सदरमुकाम परासीबाट करिब ९ कि.मी. दक्षिण परासी—महेशपुर सडक दायॉ भागमा रहेको छ । नेपाल एकीकरण गर्नु पूर्व पाल्पाका सेन वंशी राजाहरुको अधिनमा रहेको यो क्षेत्र सेनवंशी राजाहरुको दरवार रहेको र दरवार भित्र पूजिने इष्टदेवीको रुपमा पाल्ही भगवती रहेकी थिइन् भन्ने भनाइ छ । पाल्ही भगवती मन्दिरमा देवीको प्रतिमा अमूर्त मृण्मय पिण्डको रुपमा रहेको छ । यस मन्दिरमा हरेक वर्ष बडादशैं र चैते दशैको अष्टमीमा देश र जनताको कल्याणको कामना गरी पञ्चवली दिने प्रचलन छ ।

    घ) दाउन्ने देवी
    नवलपरासी जिल्लाको सदरमुकाम परासी सदरमुकाम देखि पूर्वोत्तर अवस्थित १,०२३ मी. उचाईमा नवलपरासी जिल्लाको दुम्कीबास र बर्दघाटको बीचमा पहाड रहेको छ । यही पहाडी भागलाई दाउन्ने डाँडा भनिन्छ । दाउन्ने देवीको तीन तले मन्दिर यहि दाउन्ने पहाडको काखमा रहेको छ । यो ठाउ‘ दुम्किबास गा.वि.स. वडा नं. ५ अन्र्तरगत महेन्द्र राजमार्गको छेउमा पर्दछ । यो ठाउँ बाइसे चौबिसे राज्य हुँदा पाल्पा राज्यमा पर्दथ्यो । हालका माकर, दुम्कीबास, वेलिवेनीपुर तमासपुर गाविस तत्काल मङ्गलपुर गाविसमा पर्दथे । त्यतिबेला पाल्पाका राजा मणि मुकुन्द सेन थिए । पछि १८६६ मा एकीकरण भएपछि नेपाल अधिराज्यमा गाभिएको थियो । राजा मणीमकुन्द सेनका दुईवटा रानीमध्ये कान्छी रानी लामो समयसम्म बिरामी परिन् धेरै औषधि उपचारपछि पनि निको नहुँदा चिन्तित भएको बेला सपनामा देवीको स्थापना गरी पूजा गरेको देखेकाले यो मन्दिरको स्थापना गरेको मानिन्छ । यो मन्दिर र देवीको प्रतिस्थापन वि.स. १८८० मा प्रभाकरले गरेको वताईन्छ । पछि राणाकालिन प्रधानमंत्री जंगबहादुरको सौजन्यवाट प्राप्त हालको मूर्ति त्यहां प्रतिस्थापन गरिएको मान्यता छ । यो मन्दिरमा सुरूबाट नै मन्दिरको पूजा आजा तथा रेखदेख केसी र रेग्मी खान्दानले गर्दै आएको र उनैको पुस्तेउली सन्तान हुँ भन्ने यज्ञप्रसाद रेग्मीका अनुसार पहिले वनदेवी भनी पूजा गरिन्थ्यो पछि गएर दाउन्ने देवीको नामले प्रख्यात भएको पाइन्छ । बाटो बनाउँदा दामन्ने डाँडा भन्दाभन्दै डाँडाको नाम दाउन्ने रहेको र पछि गएर दाउन्नेदेवीको नामले प्रख्यात् भएको भनिन्छ । याहॉ नैनित्य पूजामा शनिवार, पञ्चमी, सप्तमी, अष्टमी र पूणिर्माका दिन बली दिइन्छ । चैते दसैं र बडा दसैँमा मेला लाग्ने गर्दछ । चैते दसैंमा धुमधाम मेला लाग्दछ । पूजा गरेर परेवा उडाउने चलन व्यापक छ । भाकल गर्ने र भाकल पूरा भएपछि पूजा गर्ने चलन छ । देवीले मनोरथ पूरा गर्ने जनविश्वास छ । मन्दिरको संरक्षण तथा व्यवस्थापन दाउन्ने देवी व्यवस्थापन समिति (२०४९) ले गर्दछ । दाउन्ने देवीको हालको मन्दिर २०५३ सालमा सुरू भई २०५५ सालमा निर्माण कार्य पूरा भयो । बेलाबेलामा अध्ययन, अनुसन्धान तथा उत्खनन् कार्य भएका छन् । २०३२ सालमा तीन वटा शिला भेटिएका थिए । स्थानीयबासीको भनाइ अनुसार २०५३ मा ऋषिराम शर्माको अध्यक्षतामा भएको उत्खननमा १ लेखिएका पैसाहरू भेटिएको थियो रे । अनिवार्य मुठ्ठी दान र भेटीबाट यसकोे रेखदेख भएको छ । आम्दानीको अन्य स्रोतहरूमा मन्दिरमा गरिने ब्रतबन्ध र बलीस्वरूप उठ्ने रकम रहेको छ । मन्दिर रहेको स्थान समुद्र सतह देखि १,०३३ मिटर उचाईमा रहेको हुँदा प्रायस याहॉ वर्षैभरी ठण्डा रहन्छ । फाल्गुणदेखि आश्विनको मसान्तसम्म यहॉ वनभोज खान जानेको घुइचो लाग्ने गर्दछ ।

    ङ) मौला कालिका मन्दिर
    मौलाकालिका मन्दिर नवलपरासी जिल्लाको गैडाकोट गाविसमा अवस्थित छ । मान्यता अनुसार आज भन्दा करिब २०० वर्ष अगाडि पाल्पाली राजा मुकुन्द सेनको राज्यक्षेत्र भित्र पर्ने र अलिक उच्च स्थानमा भएकाले त्यहाँ एक सैनिक टुकुडी राज्य रक्षाको लागि रहँदा तिनै सैनिकहरुद्वारा पूजा आजा गरी स्थापित गरिएको भन्ने छ । तर वि.सं. २०३२ सालमा काशीनाथ पौडेल र कुमानसिं गुरुङले मन्दिरको निर्माण गरेपश्चात क्रमशः व्यापकता र प्रसिद्धि पाउन थालेको देखिन्छ । २०३७ सालमा स्थापित धार्मिक सेवा समिति मौला कालिका मन्दिर गैडाकोटले याहॉ हिन्दु बैधानिक अनुसार धार्मिक कार्यहरु गर्दै सांकृतिक सार्वजनिक सम्पदाको संरक्षण एवम् सदुपयोग गर्ने, पूजापाठ, जीर्णोद्वार, वातावरण संरक्षण, धार्मिक स्वच्छता कायम गर्दै आएको छ । समितिको व्यापक सक्रियता र जनसहयोगले पछि एक तले, एक ढोका भएको मन्दिरको निर्माण भयो । पछि २०५२ सालमा नयॉ तिन तले प्यागोडा शैलीमा हालको मन्दिर तयार भएको हो ।

    च) देवघाटधाम
    देवघाट धाम कालीगण्डकी र त्रिशुलीको संगम स्थल हो जुन तनहुँ जिल्लाको देवघाट, नवलपरासीमा जिल्लाको गैंडाकोट र चितवनमा जिल्लाको भरतपुरको पनि संगम स्थल हो । त्रिशुली र कालिगण्डकीको पवित्र संगमस्थल देवघाटधाम ऐतिहासिक, धार्मिक, सांस्कृतिक एवम् प्राकृतिक सम्पदाले भरिपूर्ण छ । शान्ति र आधात्मिक उन्नयनको लागि अति महत्वपूर्ण यस क्षेत्रमा नदी, हरिया पहाडहरुका सुन्दर परिदृश्य लगायत जैविक विविधता अवलोकन गर्न सकिन्छ । हिमवत्सखण्ड नेपाल महात्म्यमा उल्लेख भए अनुसार देवताका पनि देवता महादेव शंकर आफ्ना गणहरुका साथ यहाँ बस्नुहुन्थ्यो त्यसैले यसको नाम देवती रहन गएको हो । गलेश्वर आश्रम चक्रेश्वरशिला, सीता गुफा, वशिष्ट गुफा, हरिहर मन्दिर, महेश सन्यास–आश्रम, राम मन्दिर यज्ञशाला, कठस्तुप, सिद्धि गणेश, गोपिधाम, सुर्यकण्ड जस्ता पवित्रस्थल तथा याहॉवाल्मिकी आश्रम, बालिका आश्रम, गर्ग ऋषी आश्रम, शंकराचार्य आश्रम, आद्य जगद्गुरु आचार्य शंकरको स्मृतिमा स्वामी रामानन्द सरस्वतीद्वारा २०३८ मा स्थापित आश्रम पनि रहेका छन् । देवघाट क्षेत्रमा आउने धर्मावलम्बी तथा पर्यटकहरुलाई जलमार्गबाट गोलाघाट हुँदै त्रिवेणी धामसम्म पु¥याउन सके पर्यटकको बसाइ अवधि विस्तार गर्न सकिन्छ । स्कन्ध पुराण हिमवत्सखण्डको अध्याय ४४ पृष्ठ ९९ मा उल्लेख भए अनुसार पुथ्वीमा भएका तीर्थस्थल मध्ये सबैभन्दा फलदिने पवित्रस्थल देवघाट संगम हो भन्ने मान्यता छ । तनहुँ, नवलपरासी र चितवन तीनवटा जिल्लामा करिब ५४३४ हेक्टर क्षेत्रमा फैलिएको छ देवघाट क्षेत्र । समस्त हिन्दू धर्मावलम्वी हरूको पवित्रस्थल देवघाटधाम हिन्दूहरुको महत्वपूर्ण तीर्थस्थलका प्रयागहरु मध्ये आदिप्रयाग देवघाट धाम भएको विद्वानहरुले बताएका छन् । यहाँको प्राचीन भग्नावशेषका रुपमा मणिमुकुन्दसेनद्वारा निर्मित मन्दिरहरू र चक्रवर्ततिशीला होसिद्धबाबा गलेश्वर ब्रह्मचारिद्वारा स्थापित आश्रम र वेदवेदांग विद्यालय रहेका छन् । अन्य आश्रमहरूमा महेश आश्रम, हरिहर आश्रम आदि रहेकाछन् । हालैमात्र गैरआवासीय नेपाली संघले एक ठूलो वृद्धाश्रम बनाइदिएको छ । यसैगरी वि.सं. २०१४ सालमा फेला परेको गणेशको मूर्ति स्थापना गरी ११ वटा मन्दिरसहित सुन्दर पार्कको रुपमा विकास गरिएको गणेशस्थान पर्यटकीय दृष्टिले महत्वपूर्ण मान्छिन् । देवघाटमा विभिन्न चाड पर्वहरुमा ठूलो मेला लग्दछ । प्रायः मानिसहरू जीवनको अन्त्यतिर धर्म प्राप्तीका लागि यहाँ जान लालायीत हुने गर्दछन् ।

    छ) देवचुली
    देवचुली नवलपरासी जिल्लामा पर्ने महाभारत पर्वत श्रृङ्खलाको सबैभन्दा उच्च चुली हो यसको उचाई १,९३६ मिटर रहेको छ । यहॉबाट उत्तरतर्फ मनै लोभ्याउने हिमाली दृश्य तथा दक्षिणतर्फ तराईका समथर मनोरम भूमि दृश्यालोकन गर्न सकिन्छ । यस चुलीको करिब १,८०० मिटरको उचाईमा ३० मिटर लम्बाई रहेको प्राकृतिक गुफा रहेको छ जसमा प्रवेशका लागि करिब ११ फिट लम्बाईको भ¥याङको मद्दत लिनु पर्दछ । यस गुफामा द्वापर युगमा पॉच पाण्डव द्रौपदीसहित केही सयम गुप्तवास बसेको किंवदन्ती समेत रहेको पाइन्छ । यहॉ प्रत्येकवर्षको चैत्र शुक्ल पूर्णिमाका दिन धुमधाम साथ तीनकन्या माईको नाममा पूजा गरिन्छ । तीनकन्या माईको भक्तिभाव पूर्वक पूजाआजा गर्नाले सुख सम्पति प्राप्त हुने जनविश्वास रहेको छ । यस क्षेत्रमा विभिन्न वनस्पति, जीवजन्तु तथा चराचुरुङ्गी एवम् लोपोन्मुख अवस्थामा रहेका जडिबुटिहरु पाइन्छन् ।
    ६. नवलपरासी जिल्लाका अन्य महत्वपूर्ण धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थानहरु

    4

    प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

    सूचना विभाग दर्ता न: २२०/०७३-७४
    सम्पादक तथा सञ्चालक :
    मोतीलाल पौडेल
    मोबाइल : ९८५८०५००१०/९८५१२६००१०

    YouTube Videos from Kahbarera HD

    Subscribe
    shares
    error: समाचार copy गर्न पाइने छैन । Khabarera.com